De veranderende accountant

 In Action blogs

Context van accountancy

In de afgelopen jaren is het beroep van accountant niet altijd positief in het nieuws geweest. Dit heeft geleid tot imagoschade. Het verstrekken van betrouwbaarheid aan informatie in het maatschappelijk verkeer vormt immers de kern van dit beroep. Herstel van dit vertrouwen is relevant in een samenleving waarin vertrouwen in de politiek, autoriteiten en instituties afneemt. De druk op bedrijven om verantwoord te ondernemen en volledig transparant te zijn in wat zij doen, is toegenomen. De media zit er bovenop. Bovendien is er van alles aan de hand met het delen, opslaan, beoordelen en zelfs hacken van informatie.

Mensen die in de accountancy werken hebben hier een stevige kluif aan als het gaat om hun menselijk meesterschap. Deze aspecten beperken hun vermogen zichzelf (= hun mens=zijn) als mens te ontwikkelen. Immers vaak zijn het mensen die overzicht willen hebben en daarom zich van nature terugtrekken om een compleet beeld te krijgen. Ze zijn in staat om een vraagstuk goed te observeren, van alle kanten te bekijken. Ze geven pas een analyse en een mening als ze alles van het vraagstuk weten. Door die enorme snelheid van informatie-uitwisseling (in internet, via de sociale media) komt die kracht die zij meestal hebben in groot gevaar. e gaan zich meestal dan terugtrekken. Hoe voorbereid op jouw toekomst ben je nu als jijzelf (= de lezer) je hierin herkent (ook al ben je geen accountant)?

Dit jaar heb ik geen hard-copy dossier meer gehad (assistent op groot kantoor)

De accountant van nu opereert in een wereld die groter is geworden met een veel vormiger economisch verkeer. In de nieuwe economie vormen individuen economische netwerken, en transacties – al dan niet in geld – vinden plaats via online platforms. Ook grotere organisaties gaan steeds complexere, ook internationale samenwerkingsvormen aan.

Toch gaat het niet slecht met deze beroepsgroep. Na jaren van inkrimping is de omzet en het aantal fte’s weer gestegen in deze branche waarbij onveranderd de samensteldiensten het grootste deel van deze groei voor haar rekening namen.

Kern van de verandering

De belangrijkste veranderingen voor de accountant hebben te maken met:

  • Vergaande automatisering en nieuwe mogelijkheden van digitalisering
  • Verschuiving van de nadruk op de verplichte jaarrekening naar controle als continue proces
  • Toenemende wet- en regelgeving, waardoor steeds meer moet worden vastgelegd.

Digitale uitwisseling van documenten en software zijn gewoontegoed geworden. “De fundamentele verandering van de digitalisering zit met name hoe met informatie wordt omgaan. Denk aan bijvoorbeeld aan automatische patroonherkenning en benaderingen die op big data zijn gebaseerd.  “Het verschuift van gegevensgericht naar systeemgericht. Ook nemen de veiligheidsrisico’s toe. Een belangrijk issue is vandaag de dag hoe de klant zijn data heeft beveiligd.

Het gaat niet meer alleen om de cijfers, maar ook om de cultuur in een organisatie als je een adequaat risicoprofiel moet opstellen

De verplichte jaarrekening wordt gezien als ‘slechts’ een momentopname die een beeld geeft van het verleden.  Rapporteren is meer een ‘ongoing proces’. Volgens sommige accountants verschuift de vraag van de betrouwbaarheid van de interne financiën uit het verleden naar de marktpotentie in de toekomst. In dat perspectief hebben zij niet alleen te maken met de cijfers, maar ook met gegevens over de cultuur en organisatie van het bedrijf en met gebeurtenissen buiten een bedrijf die van invloed zijn op de balans willen zij een adequaat risicoprofiel kunnen opstellen.

Sommigen zien hierin de rol van adviseur weggelegd voor de accountant, een sparringpartner van de ondernemer. Anderen zijn daar voorzichtiger in vanwege het onafhankelijk oordeel dat een accountant moet vellen.  Hierin liggen ook ethische dilemma’s verscholen in de zin van waar houdt het advieswerk op en begint het werk volgens de wettelijke verplichtingen. De accountant die zijn  eigen advies controleert!

De wet- en regelgeving met alle administratieve vastlegging als gevolg is toegenomen zeker voor degenen die internationaal opereren. Meer dan ooit is de accountant van nu een publieke functie geworden die vertrouwen moet uitstralen naar buiten.

De accountant en de 21st Century Skills

De zogenaamde 21st century skills die door de geïnterviewde accountants het meest genoemd werden in volgorde van relevantie voor de toekomst zijn:

Nr. 21 st skills Toelichting
1 Kritisch denken

 

Een wezenlijk begrip in de accountancy: professioneel-kritische instelling ofwel ‘de rechte rug van de accountant’. De professioneel-kritische instelling is door Barnier gedefinieerd als: “ een  houding  die  een  onderzoekende  geest,  alertheid  op omstandigheden die kunnen wijzen op mogelijke afwijkingen als gevolg van fouten of fraude, en een kritische beoordeling van de controle-informatie.
2 Probleemoplossend vermogen Afhankelijk van de constatering of afwijking dient de (meer ervaren) accountant de impact hiervan in te schatten en te beslissen welk gevolg hieraan dient te worden gegeven. Hierin zit ook wat zij noemen ‘professional judgement’:  hoe belangrijk is het probleem, in de zin van welk effect of materiële impact heeft het op de jaarrekening/dienstverlening?
3 Communicatie en samenwerking

 

Accountancy is teamwerk, vooral grotere kantoren met specialisten. Een quote die in meerdere interviews terugkwam: “De grootste fout, is de fout die je alleen maakt”..

Bij de communicatie met de klant is een belangrijk onderdeel het managen van verwachtingen. De accountant is bovendien afhankelijk van informatie die hij van de klant ontvangt. “Hoe beter je samenwerkt met de klant, hoe makkelijker het is om bepaalde  informatie te krijgen tegelijkertijd is het noodzakelijk om je onafhankelijkheid te waarborgen door kritisch te blijven denken.

4 Digitale vaardigheden

 

Digitale competenties zijn niet meer weg te denken uit dit beroep. Niet alleen wordt alle informatie digitaal aangeleverd maar het standaard boekhoudpakket bij klanten heeft plaatsgemaakt voor verschillende systemen, waarop controle moet worden uitgeoefend. Een onderwerp als cybersecurity wordt langzaam gemeengoed. In toenemende mate komen er social media protocollen waarin staat wat wel en niet mag.

N.B Hierbij moet worden aangetekend dat de variatie in praktijken en clientèle van de accountant voor grote verschillen kunnen zorgen: dé accountant bestaat uiteraard niet.

Waar gaat het beroep van accountant naar toe?

Op de centrale onderzoeksvraag; Hoe ziet het beroep van accountant er in 2025 uit? zeggen de meeste geïnterviewde accountants dat het product hetzelfde blijft: een handtekening onder een jaarrekening of een subsidieverklaring. Zolang er ondernemingen zijn, is controle van een onafhankelijke partij nodig.

In een Beroep met Toekomst (2016) wordt echter een ander beeld geschetst Zij stellen dat een verplichte jaarrekening niet meer voldoende zal zijn om de betrouwbaarheid van een onderneming aan te tonen. Het financiële verleden is steeds minder een garantie voor continuïteit, zo stellen zij, ‘het gaat om de toekomstige potentie, en de accountant van de 21ste eeuw buigt zich over het gehele netwerk’ (Beroep met Toekomst, p. 12). Zij zien een gediversifieerde waarde propositie voor zich, een toename van de rollen die een de accountant in de toekomst kan spelen. Zo kan de accountant een brede ‘trust provider’ zijn voor grote organisaties, ook voor niet-financiële informatie, of een toezichthouder voor een sector, of binnen een multidisciplinair team de betrouwbaarheidsregisseur.

Automatisering en digitalisering zijn voor de accountant van vandaag een vanzelfsprekendheid geworden. In de toekomst zal die nog veel verder worden doorgevoerd. Standaardcontroles worden door algoritmen uitgevoerd of worden uitbesteed (De Kok 2013). Dat geeft ruimte voor de accountant om de complexere items met de klant te bespreken, maar ook voor een groeiend aantal specialisten.  Ruimte ook om flexibel te werken, waar en wanneer je maar wilt, met behoud van goed klantcontact. Bij de grote kantoren, waar de meeste interviews zijn gehouden, wordt er ook flink geïnvesteerd in IT.  Aparte afdelingen zijn opgericht, en de verwachting is dat ‘big data’ benaderingen de manier waarop veranderen.

Tenslotte…

Het beeld van de accountant van nu is divers waarbij de combinatie van gevoel voor en bij cijfers, kennis van wet- en regelgeving, goed zijn met IT én sociaal vaardig zijn als competenties er duidelijk uitspringen. Kennis van technische en sociale systemen (lees ook bedrijfsculturen) en communiceren en samenwerken krijgen daarbij sleutelrollen toebedeeld. Het blijkt in de praktijk dat de cijfers een wereld van aspecten, eigenaardigheden en dergelijke zit welke alle te maken hebben met het mens-zijn van de mensen die daar werken. Ieder van hen heeft in meer of mindere mate individueel of in groepsverband zeer grote invloed op die cijfers. De accountant zal in die menselijke processen inzicht dienen te hebben. Het menselijk meesterschap zoals cochin-approach dat voorstaat, is dan een goed hulpmiddel om daar grip op te krijgen. Bij het toesnijden van een control-afdeling op die toekomst kan cochin-approach een goede bijdrage leveren. Immers de eigenschappen van het menselijk meesterschap waren traditioneel minder van toepassing op de accountant van vroeger, nu wel.

Dank: Petra, Rien en collegae van InHolland

Wil je nog iets teruglezen?

De inleiding http://cochin-approach.nl/werk-verandert-1-inleiding.

De testen over hoe jij bent  voorbereid bent op de toekomst zijn in twee delen. Bewaar je eigen antwoorden goed, want aan het eind van de artikelreeks geven we de resultaten. Die twee delen om te inventariseren hoe “future-proof” jij bent staan hier:

deel 1:  https://www.linkedin.com/groups/2638202/2638202-6376751880361504770 en

deel 2: https://www.linkedin.com/groups/2638202/2638202-6379347209653227547

 

Recent Posts

Leave a Comment

Nieuwsgierig geworden?

Wilt u geïnformeerd blijven? Laat dan hier uw gegevens achter. Dan houden wij u maandelijks op de hoogte met onze informatiebulletin t.w. “de Stroomversnelling”