Gedrag bepaalt succes

 In Geen categorie

Veranderingsprocessen zoals reorganisatie, fusie, overname,  inkrimping, strategische beleidsvorming, conflicten, projecten en programma’s kunnen gesmeerd lopen of uiterst moeizaam. Waar ligt dit aan? Soms is zwak management de oorzaak en eenvoudig op te lossen. Of de situatie is complexer dan eerder gedacht, maar ook dat is vaak oplosbaar met slimmere of meer ervaren mensen. Maar het kan ook onduidelijk zijn waarom men gewoon de draai niet kan maken. Of is het “niet wil maken”?

Dergelijke situaties kennen we allemaal en hoewel we over een breed scala aan managementinstrumenten beschikken om deze aan te pakken, komen we er soms toch niet uit. De betrokkenen gedragen zich simpelweg niet zoals we nodig vinden voor succes. We halen alles uit de kast en toch lukt het niet. Hoe komt dat?

Gedegen onderzoek van succesvolle en moeizame veranderprojecten bracht iets boeiends aan het licht. Bij succesvolle projecten bleken veranderingen vaker uit de mensen, alle betrokkenen, zelf te komen. Zij zelf leverden een belangrijke bijdrage aan de inhoud van een verandering. En dat deden ze vanzelfsprekend op een manier die voorzag in wat zij nodig hadden om lekker in hun vel te zitten, hun universele basisbehoeften, intrinsieke behoeften of motivatoren. Want als een verandering voorziet in een basisbehoefte zijn inzet, betrokkenheid en draagvlak al bijna verzekerd. Dergelijke veranderingen hebben namelijk zin. Die behoeften zijn de drijfveren van het gedrag van mensen in organisaties. En omdat organisaties “slechts” verzamelingen van mensen zijn, bepalen die drijfveren ook het organisatiesucces.

Maar hoe doe je dat dan, intrinsieke behoeften in mensen aanspreken om organisaties met meer succes te veranderen? Dat is niet zo moeilijk. Maar het is dan wel de uitdaging om die behoeften van mensen te herkennen, bij jezelf en anderen, en deze onderwerp van gesprek te maken. En juist dat laatste is hoogst ongebruikelijk in onze organisaties. Begrippen en uitingen als menselijke maat, hier veel gebezigd, “de mens centraal”, geven weliswaar richting, maar zijn daarmee nog geen praktische handleiding. Wat moet je in de dagelijkse organisatiepraktijk wel en niet doen?

De visie op menselijke behoeften en bewustzijnsontwikkeling van respectievelijk Marshall Rosenberg (Non-Violent Communication) en Otto Scharmer (U Theory) waren de inspiratie voor een nieuw concept voor leiderschap, management en verandering, “Openhartigheid”. Mensen zijn er altijd op uit om te voorzien in wat zij nodig hebben om lekker in hun vel te zitten, om zich happy te voelen. Alles wat iemand doet, altijd en overal, is gericht op het voorzien in één of meer intrinsieke behoeften. Want dat zijn behoeften die ieder mens (h-)erkent, beleeft, slechts de intensiteit ervan verschilt per individu. Op dat niveau is iedereen gelijk, heb je geen conflicterende verschillen, zij het dat de mate waarin een intrinsieke behoefte iemands gedrag bepaalt, verschilt. Mensen kiezen voortdurend, bewust maar heel vaak ook onbewust of impulsief, gedrag waarvan zij een positief effect op hun basisbehoeften verwachten. Dat zijn soms heel goede keuzen, die zin hebben, maar het kunnen ook heel onhandige of superslechte keuzen zijn, waar alles en iedereen alleen maar slechter van wordt. Maar het mechanisme is hetzelfde: men doet iets, omdat er een positieve bijdrage voor de persoon zelf van wordt veracht.

Met dit inzicht kunnen we werken aan de inhoudelijke kant van veranderingen, maar ook aan de procesmatige kant, de organisatie, aanpak en andere relevante thema’s. Door effectieve keuzen te maken v.w.b. gedrag om te voorzien in behoeften, bereiken we optimale inzet, betrokkenheid en draagvlak. Fenomenen als zelfsturing, Deep Democracy, strategievorming, conflictbeheersing, fusie & overname, agile werken krijgen een extra dimensie die de succeskans vergroot.

Het concept is veelzijdig toepasbaar, voor iedereen uit ervaring herkenbaar en verbluffend eenvoudig.

Peter Rhebergen (meer info: www.openhartigheid.nl)

Recent Posts

Leave a Comment

Nieuwsgierig geworden?

Wilt u geïnformeerd blijven? Laat dan hier uw gegevens achter. Dan houden wij u maandelijks op de hoogte met onze informatiebulletin t.w. “de Stroomversnelling”