van glamourjob naar gewoon werk (3)

 In Geen categorie

In de voorgaande posts hebben we het gehad over het verleden. wat is het beeld dat bij de mensen leeft wanneer er gesproken wordt over het beroep van piloot. Ook hebben we het gehad over de zeer ingrijpende veranderingen die in de vliegwereld gaande zijn door de komst van bijv. Ryanair, Easyjet en andere. Die komst heeft o.a. grote gevolgen bij Air France. Die gevolgen heeft KLM inmiddels aardig opgevangen, alleen Air France blijft achter. De vraag is wat de verwachtingen zijn voor de toekomst.

De piloot en de 21st Century Skills

De zogenaamde 21st century skills die door de geïnterviewde piloten het meest genoemd werden in volgorde van relevantie voor de toekomst zijn:

Iedere piloot moet natuurlijk een zeker overwicht hebben en leiderschapskwaliteiten bezitten.  Ook een aantal 21st century skills spelen bij de piloot een belangrijke rol. Hieronder volgt de top 5 in volgorde van belangrijkheid:

  1. Verantwoordelijkheid
  2. Communicatie en samenwerken
  3. Kritisch denken en probleemoplossend vermogen
  4. Flexibiliteit
  5. Digitale vaardigheden

Op de zesde plaats ten slotte staat de productiviteit. Deze is voor de winstgevendheid van een vliegmaatschappij van essentieel belang.

Nr. 21 st skills Toelichting
1 Verantwoordelijkheid De verantwoordelijkheid van de piloot is groot en zelfs toegenomen de afgelopen jaren De toestellen zijn groter en veel geavanceerder geworden, het luchtruim is voller en de technologie gecompliceerder. De reikwijdte van de verantwoordelijkheid van de piloot is in de afgelopen decennia ook sterk vergroot en beperkt zich allang niet meer tot het vliegen alleen. Hij is en blijft verantwoordelijk, van take-off tot en met de landing. Deze verantwoordelijkheid in relatie tot de saaiheid van het vliegen en de grote hoeveelheid protocollen leidt tot een dilemma: Hoe houd je het in een saaie omgeving vol om toch urenlang alert te blijven en hoe en vooral wanneer grijp je in als het mis gaat? Deze verantwoordelijkheid wordt duidelijk zo gevoeld: “Responsibilities range from making sure that the operation runs smoothly and in good coordination with all parties involved to deliver a high standard of operation, to the responsibility of keeping 200 persons alive on board of the aircraft in both normal and non-normal situations”

 

2 Communicatie én samenwerking Deze twee competenties worden in één adem genoemd door de piloten. Communicatie is een belangrijk middel voor het hele vliegproces met alle partijen die daarbij betrokken zijn. Van copiloot tot luchtverkeersleider, weerdienst en crew: ”Teamwork is essential to the safe conduct of a flight and this teamwork included not just the pilots, but the cabin crew, engineers, air traffic controllers, ground handlers, and all areas dealing in the airline business. A chain is as strong as its weakest link”

Communicatie is het bindmiddel voor de samenwerking om veilig te vliegen: overleg over de vracht, bijzondere passagiers, of zelfs over dieren aan boord, het weer op de route, uitwijkroutes, het startvermogen rekening houdend met het gewicht en de wind,  eventuele vertraging en wat er nog meer van belang is. Pas nadat alle (technische) berekeningen en afstemmingen –  in overleg met de hele cockpitcrew – is goedgekeurd wordt het definitieve vliegplan bekrachtigd met de handtekening van de gezagvoerder. Ook hier komt de protocollisering naar voren.

In de cockpit moeten worden samengewerkt: “We hebben allebei onze eigen taken maar we moeten allebei wel elkaars taken kunnen overnemen; als er geen samenwerking is dan heb je geen veilige vlucht.”

Een bijzonderheid in de samenwerking in de cockpit is dat van de copiloot wordt verwacht dat hij tegen de gezagvoerder in gaat als het nodig is. Menig keer heeft de opmerking van een tweede officier de vlucht gered: “Hebben wij al take off clearance gekregen van de verkeersleiding…”

 

3 Kritisch denken Kritisch denken in combinatie met probleemoplossend vermogen vormen belangrijke factoren voor het welslagen van de vlucht en staan ook centraal in de opleiding tot piloot. Daar valt ook onder het wijzen op andermans fouten of je nu gezagvoerder bent of copiloot. Dagelijks kunnen voor, tijdens en na het vliegen zich situaties voordoen waarbij direct keuzen gemaakt moet worden.

Zoals een storende passagier, veranderende weersomstandigheden die ertoe leiden om uit te wijken naar een andere luchthaven met extra kosten als gevolg. Breek ik mijn start af als ik een lampje niet zie branden terwijl dat wel zou moeten volgens de checklist-procedure? In nood worden de verschillende procedures op een rij gezet en vanuit een bijna aangeleerde rationele en gestructureerde manier een besluit genomen om te handelen. Dit biedt logischerwijze weinig ruimte voor creativiteit. Creativiteit beperkt zich tot een out-of-the-box denken in incidentele gevallen als bijvoorbeeld de checklist-procedure niet voldoet. “Critical thinking needs to be a constant for airline pilots. By this I mean that at all time they must be alert for action/s in case of failure/problems. With automation one can easily get comfortable and ignore this most important role.”

 

4 Flexibiliteit Bij  de nadering van de eindbestemming kan door bijvoorbeeld opkomende mist geen landing op de luchthaven plaatsvinden. De piloot dient dan over de benodigde flexibiliteit beschikken. Hij zal dan moeten uitwijken. Maar ook vooraf zal de piloot bijvoorbeeld wegens ziekte van andere piloten rekening moeten houden met wijzigingen in roosters. PaPads which contain any information of manual we need”

 

5 Digitale vaardigheden De digitalisering neemt vooral in de cockpit toe. Dit betekent dat digitale vaardigheden om de werking van complexe (ICT) (vlucht)systemen te kunnen doorgronden een must is! Niet voor niets zijn wiskunde en natuurkunde belangrijke vakken in de vooropleiding van een toekomstig piloot. Vliegen is één brok technologie geworden.

 

6 Productiviteit Op de zesde plaats ten slotte volgt de productiviteit. Dit is een belangrijk aspect voor de luchtvaartmaatschappij. Ook piloten worden hierop afgerekend. Door hogere benutting van het vliegtuig stijgt de rentabiliteit. Deze afweging speelt voortdurend een rol bij beslissingen die de piloot neemt. Zoals ook blijkt uit het volgende citaat: “When it comes to flying an aircraft commercially, one has to make sure that apart from the safety of the passengers, the commercial goals of the airline are reached. We try to deliver the best turnaround times (time on the ground) in order to better our ‘on time statistics’, improve on our flying in order to minimize the waste of fuel which not only has a financial penalty but also an environmental one.”

 

Waar gaat het beroep van piloot naar toe?

Op de centrale onderzoeksvraag; Hoe ziet het beroep van piloot er in 2025 uit?

De komende jaren zal het beroep van piloot verder uitgroeien naar een nog meer controlerende en management rol. Zeker door de voortschrijdende techniek van luchtvaartsystemen met een ongekende betrouwbaarheid en vermogen in een papierloze cockpit. Daarnaast is de piloot steeds meer het gezicht van de luchtvaartmaatschappij geworden. In die rol is hij niet alleen verantwoordelijk voor het veilig vliegen maar dient hij ook sturing te geven aan zijn crew om tot een concurrerend ‘dienstverleningsproduct’ te komen. De concurrentie is groot en de winstmarges zijn klein. Hij moet kritisch kunnen denken in het maken van zijn afwegingen tussen veiligheid en efficiency. Lagere brandstofkosten betekent meer rentabiliteit voor zijn maatschappij en een mogelijke voorsprong op de naaste concurrenten.

Door de voortschrijdende techniek kunnen piloten zoveel vertrouwen hebben in hun computers dat situaties zich kunnen voordoen waarin ze niet meer begrijpen wat het vliegtuig doet, zoals bij het ongeluk op 1 juni 2009 met de Airbus A330 van Air France. De piloten namen de controle over van het vliegtuig door de overtuiging dat de automatische piloot niet goed werkte. Maar in feite reageerden de piloten niet juist op de afgegeven signalen doordat zij geen besef hadden van een overtrek. Daardoor stortte het toestel uiteindelijk neer. Dit aspect wordt ook wel complacency genoemd en is één van de zogenaamde Dirty Dozen. De vliegtuigfabriek Boeing stelt zich op het standpunt dat uiteindelijk de piloten en niet de computers het laatste woord moeten hebben. De vraag blijft daarbij open wie in een noodsituatie de uiteindelijke zeggenschap heeft, de piloot of de computer? Zeker met oog op de groeiende technische complexiteit in de cockpit is en blijft dit een lastige vraag.

“Whilst embracing technology and automation (which does contribute to safer skies), we must remember that at the end of the day the pilots must be equipped with the ability to fly the aircraft even when this technology is lost, damaged or unreliable.”

Piloten kunnen zeker bij de low cost carriers in dilemma’s s komen die de veiligheid aantasten. Vliegen als je ziek bent is strafbaar maar wat doe je als piloot als je niet fit bent en alleen je gewerkte vlieguren betaald krijgt. Maar ook de druk van sommige luchtvaartorganisaties om zo goedkoop mogelijk te vliegen met zoveel mogelijk passagiers waardoor piloten soms met te hoge snelheden aanvliegen, te dicht op voorgangers zitten dan wel niet altijd voorgeschreven routes vliegen om zo brandstof te besparen.

Bij één van de luchtvaartmaatschappijen had een piloot zelfs een brief gekregen omdat hij teveel had getankt. Dit laatste zet toch druk op piloten om bijvoorbeeld ingeval van noodweer toch proberen te landen op de aankomsthaven in plaats van uit te wijken.

Tenslotte…

De piloot van nu is een goed opgeleide professional die niet op eigen houtje zal optreden en onverantwoordelijke beslissingen zal nemen. Hij is een manager die heeft geleerd duidelijk te communiceren met zijn collega in de cockpit, de bemanning van het vliegtuig en andere belanghebbenden. De felle concurrentiestrijd tussen luchtvaartmaatschappijen maakt dat hij een balans moet vinden tussen de veiligheid van de passagiers tegenover de rentabiliteit van zijn uit te voeren vlucht voor zijn organisatie. Hij zal in zijn rol indien nodig een beslissing van zijn collega in twijfel trekken, iets wat vroeger ondenkbaar was maar vandaag een must is. Hij kan snel denken en snel beslissen. Bij kritische momenten zal hij moeten afwegen of hij de procedure volgens de checklists moet volgen of moet vertrouwen op zijn intuïtie mede gebaseerd op zijn vliegervaring.

Kortom, het gaat er niet langer alleen maar om of een piloot goed kan vliegen en technisch onderlegd is, maar of hij ook kan beschikken over andere competenties, zoals probleemoplossend vermogen en een goede en snelle besluitvaardigheid. Wat echter niet veranderd is en ook nooit zal veranderen, is zijn of haar passie voor het vliegen. De sky is én blijft the limit.

De 13 interviews die de basis vormen voor dit artikel zijn afgenomen door de studente van de Hogeschool Inholland:  Sharon Alkemade.

 Dank lectoren en docenten van InHolland en de Haagsche Hogeschool .

Recent Posts

Leave a Comment

Nieuwsgierig geworden?

Wilt u geïnformeerd blijven? Laat dan hier uw gegevens achter. Dan houden wij u maandelijks op de hoogte met onze informatiebulletin t.w. “de Stroomversnelling”