Kortdurende stress is zeer efficiënt: je hartslag, je spieren zetten zich schrap, je ademhaling gaat sneller. Het stelt je in staat om te vechten of te vluchten. Houdt dat mechanisme te lang aan, dan maakt dat je absoluut ziek. Daarover zijn de geleerden het absoluut met elkaar eens. De snelle hartslag gaat over in hartkloppingen of hoge bloeddruk, je kan klachten krijgen met je spieren of gewrichten en ook je afweersysteem gaat minder goed functioneren. Zo’n proces in je lichaam is hartstikke natuurlijk en normaal. M.a.w. het is geen fabeltje dat een hoofd vol zorgen en stress ziekmakend kunnen zijn. Van hoofdpijn tot chronische vermoeidheid, van somberheid tot hartkloppingen.
We zíjn ons werk
Waar het misgaat is dat we ons vaak zo sterk vereenzelvigen met ons werk en dat waarvan wij vinden dat we dat goed kunnen. Er is niets mis met presteren, de lat hoog leggen of perfectionistisch zijn. Het kan heel erg waardevol zijn om het maximale uit jezelf te willen halen. Altijd is het belangrijk dat je je daarbij goed voelt. Dan heeft die vereenzelviging met je werk, de prestatie en het perfectionisme, leiding gekregen over jou in plaats van dat jij nog leiding hebt over jouw perfectionisme.’
Daarmee maken we de relatie met onze identiteit en onze prestaties die daarmee verbonden zijn belangrijker dan de relatie met onszelf. We hangen ons gevoel van eigenwaarde en erkenning op aan de resultaten die we behalen. Als alles goed gaat voelt dat fantastisch, maar wat als het tegenzit? Wat als je weet dat het beter voor je zou zijn om voor de verandering op tijd naar huis te gaan, maar tegelijkertijd staart een berg werk je aan?
Op de korte termijn werkt het
Je voelt je verantwoordelijkheid, dus doe je wat je altijd doet: je werkt de stapel weg. Dan ben je daar in ieder geval vanaf, dan heb je het weer wat rustiger. Dat werkt, alleen wel voor de korte termijn. Blijf je doorgaan met steeds die stapel wegwerken dan ondermijnt het je op de lange termijn en dat is voor de een 1 maand, voor de ander een halfjaar en soms voor weer een ander een week. Het holt je uit, zuigt je leeg – en misschien kom je wel in een burn-out terecht.’ Terwijl we daar constant voor gewaarschuwd worden. Want dat is hoe we veel van onze fysieke en mentale ongemakken, mogen zien. Onze moeheid, de spanningshoofdpijn: dat zijn signalen dat er iets moet veranderen.
Belangrijk is dat je die signalen gaat herkennen, en dan vooral die signalen oppakt om er wat mee te doen. Dus niet je denkhoofd laten zeggen wat je moet gaan doen. Dat is de ware betekenis van het gezegde “luisteren naar jezelf, naar je gevoel”. Ik ben nog steeds blij dat die ene keer wat minder eigenwijs was als daarvoor. Ja, ik ben gaan veranderen en wat ben ik daar blij mee.
Immers, je lijf is slimmer dan je hoofd. Je hoofd is niet geïnteresseerd of je daadwerkelijk gelukkig bent, die is vooral op zoek naar bevestiging. Het hoofd denkt dat jij bevestigd wil worden in jouw idee van wat goed voor je is. We zijn allemaal op zoek naar het bewijs dat dat wat we doen het beste voor ons is. Aan dat ene ideale plaatje houden we angstvallig aan vast?
Alleen, houden we ons dan niet voor de gek? Daar waar je met je kop geen nee kunt zeggen, doet je lichaam het voor je. In plaats van op zoek te gaan naar een pilletje om de symptomen de kop in te drukken, zou je je eigenlijk moeten afvragen: wat wil mijn lijf hier vertellen? Wat zou ik mogen veranderen in mijn leven zodat ik weer kan doen of laten wat daadwerkelijk goed en kloppend is voor mij?’
Onzekerheid
Maar luisteren naar wat je écht wilt is spannend. En geeft veel onzekerheid. Ook al levert de bekende weg ongemak op, het voelt vertrouwd. Daartegenover staat de leegte van de onzekerheid. De ruimte buiten je comfortzone.’ Terwijl dat juist is waar de winst te behalen valt. Niet alleen voor jezelf op persoonlijk niveau, maar ook als het gaat om prestaties en de toekomst van je carrière.
Daarbij, je maakt jezelf het meest geloofwaardig door te doen wat je zegt. Uiteindelijk word je gedrag gekopieerd. Dus als je van je werknemers verwacht dat ze goed voor zichzelf zorgen, heb je dat als leidinggevende ook zelf te doen. Laat bijvoorbeeld zien dat je er tussen de middag een of twee uur tussenuit knijpt, omdat je wil sporten. Of dat je later op de afdeling verschijnt omdat je de files wil vermijden. Laat zien dat het leven geen keurslijf is, maar dat je het zelf kunt bepalen en dat je zo zelf veel waarde kunt toevoegen. En ook dat er fouten gemaakt mogen worden, door onder meer zelf je fouten te benoemen. Laat zien dat er zaken zijn die je spannend vindt, en dat dit okay is.
Bewerking Hedwig Wiebes
