Er zijn nogal verschillende benamingen voor het leven waarin wij leven en werken. Het leven is een ratrace, of we worden geleefd door de waan-van-de-dag, of we doen ons werk in een preasure cooker, we worden geleefd door onze agenda etc. Al die benamingen hebben iets gemeen, nl. ze duiden op een leven dat bol staat van activiteiten en omdat het bol staat voelen we dat die op ons drukken. Dat is bij de een anders dan bij de ander. Een goede relatie van mij heeft over stress een mooi artikel geschreven en dat publiceer ik onverkort in drie delen in onze linkendin-groep.

Waarom ervaart de een sneller stress dan de ander? Sommige mensen lijken zich ongehinderd door het leven te bewegen. Ze werken fulltime, hebben nog een stuk of wat hobby’s, drie kinderen en knutselen na het werk nog een schutting in elkaar. Andere mensen zijn na en dag werken moe en moeten herstellen. Ze hebben meer tijd voor zichzelf nodig om goed te blijven functioneren. Hoe komt het dat de een meer kan hebben dan de ander of – met andere woorden -: “Waarom krijg ik wel een burn-out, en jij niet?”.

Wanneer ervaar je stress?

Laat ik beginnen met de oorzaken van stress. Wanneer ontstaat stress precies? Gedurende de dag komt er van alles op je pad dat stress kan veroorzaken. In principe leent iedere situatie zich wel om van in de stress te raken. Een collega is niet tevreden, je bent een afspraak met een vriend(in) of collega vergeten, je hebt te veel werk aangenomen en je weet niet of je de deadline wel gaat halen. In situaties op je werk, thuis of in je relatie met vrienden kunnen zich allerlei dingen voordoen waar je van in de stress schiet, of niet.

Verwachtingen

Stress heeft veel te maken met verwachtingen en de mate waarin jij aan die verwachtingen kunt voldoen. Wanneer er meer van je wordt gevraagd dan je kunt geven, ontstaat er stress. Verwachtingen hebben is op zichzelf geen probleem. Verwachtingen kunnen je ook motiveren om in actie te komen en goed te presteren. Het probleem zit hem veelal in het onvermogen om op het juiste moment je eigen grens aan te geven en ‘nee’ te zeggen.

“Men kan zijn gevoel wel het zwijgen opleggen, maar men kan er geen grenzen aan stellen.” Albertine Necker de Saussure

Je grens bepalen

Als jij je eigen fysieke en mentale gezondheid goed wilt bewaken, zul je moeten weten waar je grens ligt. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan. Als mens wil je graag dat anderen je aardig vinden. Je zoekt naar waardering en die krijg je nu juist als je aan de verwachtingen van anderen tegemoet komt, toch? ‘Nee’ zeggen is dan ook vaak een lastige operatie. Veel liever ga je jouw eigen grenzen over en negeer je jouw gevoel, dan dat je tegen jouw collega of partner zegt: “Ik heb er even geen ruimte voor. Sorry.” Zonde, want zo ontstaat stress.

Hoe je in het leven staat

Neuropsycholoog Rob Markus deed onderzoek naar de mate van stressgevoeligheid bij mensen. Hij zocht naar antwoorden op de vraag waarom de een vrolijk doorrent, terwijl de ander zich in een burn-out werkt. Markus concludeerde dat een belangrijke factor van stress, de manier is waarop mensen in het leven staan. Hoe kijk je naar de wereld om je heen? Hoe groter jouw controledrang, hoe groter de kans op chronische stress en burn-out, stelt Markus. Wordt die controledrang ook nog eens gecombineerd met een flinke dosis twijfel aan het eigen kunnen, dan levert dat de perfect combinatie op om snel in de stress te raken en behoor je al gauw tot de stressgevoelige groep

Invloed van het brein en de hormonen

Hoewel de doorgewinterde controlefreak en de bevlogen perfectionist dus gevoeliger zijn voor stress, spelen er toch meer factoren een rol die je onwillekeurig meer of minder vatbaar maken voor stress en burn-out. Op sommige van deze factoren heb jij als mens geen enkele invloed. Dat zijn de zogeheten biochemische factoren, die te maken hebben met de werking van je brein en je hormonen. Sommige mensen worden geboren met een bepaalde genetische samenstelling die hen meer vatbaar maakt voor stress.

De kracht van serotonine

Markus noemt een verstoord serotoninesysteem als de belangrijkste factor voor stressgevoeligheid. Serotoninetransporteurs zorgen er namelijk voor dat communicatieprocessen met betrekking tot ervaringen van stress en stemming goed verlopen. De een wordt geboren met een grotere hoeveelheid van die serotoninetransporteurs dan de ander. Dat is genetisch zo bepaald. Hoe minder serotoninetransporteurs je hebt, hoe vatbaarder je bent voor stress.

Volgende week gaan we dieper in op de herkenbaarheid vaan stress in en bij jezelf.

Dank Albert