Cijfers, wat zeggen ze nu eigenlijk. Aan de ene kant zijn cijfers nodig bij het nemen van beslissingen. Echter aan de andere kant is er vaak een groot wantrouwen tegen cijfers. Je kan er immers van alles mee bewijzen. Neem nu de volgende voorbeelden:

• Bij presentaties van een nieuw product van een nieuwe leverancier hoor je regelmatig de opmerking van “ik zal u niet vermoeien met cijfers”. Als je dat hoort, wantrouw dan die spreker. Immers van vermoeien zal geen sprake zijn, zeker als de spreker ze projecteert op het scherm. Een verhaal zonder harde gegevens is veel vermoeiender want j e denkt steeds “zou dat nou wel zo wezen?”
• Bij netwerkbijeenkomsten hoor je te pas en te onpas “de laatste tijd is de belangstelling van ons nieuwe model sterk toegenomen”. Wat moet je nu met zo’n opmerking. Wat bedoelen ze met ‘de laatste tijd?’ Wat verstaat de persoon onder ‘sterk?’ En hoe verhoudt zich dat met eenzelfde periode van bijv een jaar daarvoor?’ Dit kan je vragen aan dat netwerkcontact. Krijg je als antwoord “cijfers zeggen niets, want de omstandigheden zijn nooit helemaal te vergelijken!, neem dan afscheid van die persoon. Hij vertelt waarschijnlijk sprookjes en door met hem mee te gaan, help je hem verder dat sprookje of gerucht de wereld in te helpen.

Concreet: je bent zelf best heel goed in staat om een oordeel te vormen over de cijfers. Dan heb je die dus wel nodig!

Er zijn gevallen waarin cijfers zeer bedrieglijk kunnen zijn. Neem als voorbeelden

1. Jaarlijks wordt het gehalte aan suikers en andere stoffen in appels gemeten. Het blijkt dat de uitkomsten van de reguliere fruitteelt en dat van de biologische vrijwel overeenkomen. Echter alle fruittelers zijn het er over eens dat de biologische appel veel beter smaakt (en dat komt door de suikers). Wat zeggen die cijfers dan?
2. Neem de behandeling van ziektes. Het reguliere circuit is gericht op het bestrijden van het symptoom. Je krijgt bijv. een zalfje om de pijn in een spier op te heffen. Dat is in het alternatieve circuit anders. Daar wordt in eerste instantie gezocht naar de oorzaak van de pijnlijke spier en die oorzaak wordt dan “bestreden”. De verschillen in behandelmethoden maakt dat de cijfers niet vergelijkbaar zijn.
3. Nog zo één. Bij de alternatieve geneeskunde worden fouten gemaakt. Veel? Geen idee, daar heb ik het niet over. Wel over die ene arts die fouten heeft gemaakt bij een patiënt. Dat wordt een aantal dagen achtereen breed uitgemeten in kranten en NOS-journaal. Het is bevreemdend dat in het reguliere circuit jaarlijks 1.000 – 2.000 mensen overlijden door verkeerd toegediende medicijnen. Hoe vaak hoort u dat? Wat maakt nu eigenlijk dat dat ene geval zo wordt uitgemeten en die 1.000 tot 2.000 zeeg maar rustig nooit in het nieuws komen?

Heel veel mensen kunnen niet met getallen omgaan. Juist dat maakt dat mensen bang voor die getallen zijn. Getallen laten geen sprookjes heel en sprookjes worden graag verkocht. Je kunt dus met getallen niet alles bewijzen. Je kunt je met getallen wel een oor laten aannaaien, alleen daar ben jezelf bij. Echter heb je geen getallen, dan kan iedereen je van alles wijsmaken.

Tenslotte: soms zeggen getallen helemaal niets, zeker wanneer de uitkomst van een of andere berekening valt binnen de foutmarges. Stel dat je een uitkomst hebt van 50. Bij het vooraf opstellen van de begroting had je ermee rekening gehouden dat de einduitkomst minus 100 dan wel plus 100 zou kunnen zijn. Nu is de uitkomst 50. Dan is die uitkomst conform de verwachtingen.

Economen en boekhouders zijn bepaald geen rekenwonders. Het rekenvoorbeeld is hiervan een mooi voorbeeld. Sterker, ze gaan voorstellen doen om die minus 100 te compenseren door bezuinigingen.  Concreet: iemand mag dan geen 100 uit gaan geven in die begrotingsperiode. Die baalt natuurlijk als een stekker. Nu blijkt aan het einde van het jaar dat er een uitkomst is van plus 50. Die bezuinigingen waren dus niet nodig geweest. Ook was er iemand niet onnodig in de touwen gejaagd omdaat die 100 moest gaan bezuinigen.

Zeur dus nooit over hele kleine verschillen in begrotingen. Wie dat toch doet kan niet met getallen omgaan, want die getallen zeggen helemaal niets. Wanneer je niet met cijfers en getallen kan omgaan, haal der dan iemand bij die verstand van zaken heeft, d.w.z. verstand van het werk dat gedaan moet worden en waar getallen aan hangen.