=============

Bij een training hoorde ik het volgende. Er was een plastisch chirurg die mensen helpt hun uiterlijk te verfraaien. Zo kwam er op een dag een mooie vrouw zijn praktijk binnen. Ze had een kleine onvolkomenheid die zij lelijk vond en zij voelde zich daardoor onaantrekkelijk. Zij wilde een en ander corrigeren ondanks de vele tegenwerpingen van de chirurg. Enfin, uiteindelijk is zij geholpen. Haar vriend was een kleine onaantrekkelijke man met een lelijke moedervlek in zijn gezicht. Daar kon de chirurg wel wat mee. De man keek hem verbaasd aan en zei: ‘er is niets mis met mijn uiterlijk’ en weigerde resoluut. Hij vond zichzelf aantrekkelijk en dat beïnvloedde zijn handelingen – en nog belangrijker zijn gedachten.

Zelfbeeld
Deze man is een typisch voorbeeld van iemand met een sterk zelfbeeld. Mensen met een sterk zelfbeeld hebben geen anderen nodig om bevestigd te worden in hun gevoelens. Ook laten ze zich niet uit het veld slaan door kritiek van anderen. Niet dat ze daar ongevoelig voor zijn, maar hun persoonlijkheid is sterk genoeg om met kritiek om te gaan. Aan het andere einde van het spectrum staan mensen met een slecht ontwikkeld zelfbeeld. Deze mensen zijn onzeker en gemakkelijk te beïnvloeden. Ze nemen alles wat anderen zeggen serieus en maken zichzelf tot een soort boksbal, die alle kanten op zwaait afhankelijk van de dreunen die er worden uitgedeeld.

Geloven
Kenmerkend voor succesvolle mensen is het onwrikbare idee dat ze iets kunnen omdat ze geloven dat ze het kunnen. Het tegendeel is evenzeer waar. Als je denkt iets niet te kunnen ben je als het ware een auto die probeert weg te rijden met de handrem er op. Zo las ik een nabeschouwing in een krant over het Nederlands voetbalelftal op de WK in Frankrijk in 1998. De trainers beweerden dat de profs zich ten doel hadden gesteld een plaats bij de eerste vier te bereiken. Alom was er de overtuiging dat het elftal met de toen aanwezige kwaliteiten de lat best hoger hadden mogen leggen: goud en voor de rest geen gezeur. Uiteindelijk werd het een plaats bij de eerste vier, maar wel de minste van deze vier plaatsen!

De kikkers in de emmer
Stelt u zich de volgende situatie eens voor. U krijgt de opdracht te waken over een emmer vol met kikkers. Het is uw taak om met blote handen alle kikkers in de emmer te houden. Het is een bijkans onmogelijke opgave. De onberekenbare beestjes springen vrolijk in het rond en als u er al eentje te pakken krijgt, glibberen ze uit uw handen. Van de emmer met kikkers is het slechts een kleine stap naar het Nederlandse ‘voetbaldenken’.

‘Controle’
Toegegeven, voetballers zijn geen echte denkers, maar er is toch werkelijk zoiets als een Nederlandse voetbaldoctrine. Bent u net zo als ik met stomheid geslagen als u Nederlandse voetbaltrainers en sportjournalisten hoort spreken over het controleren van een wedstrijd? Het verhaal gaat meestal als volgt: wij hadden vanaf de eerste minuut de controle over de wedstrijd en waren voor zestig procent van de speeltijd in het bezit van de bal. Wij kregen een serie van hele en halve kansen, maar door domme pech lukte het maar niet die bal in het doel te krijgen. En toen gebeurde het: die tegenstander kreeg één keer de kans en het was meteen raak.

Zelfvertrouwen
Na alle mislukkingen heeft blijkbaar nog steeds niemand door dat je het gedrag van anderen niet kunt controleren. Er is altijd wel een bal die onverwacht van richting veranderd of een tegenstander die zich theatraal ter aarde stort en een strafschot versiert. Het is gewoon pure domheid en waanzin. Net zo krankzinnig als het idee dat wij geen strafschoppen kunnen nemen. Natuurlijk als wij elkaar maar blijven aanpraten dat we het niet kunnen, dan zal het ook nooit lukken. Zeker met zogeheten experts die beweren dat je zoiets niet kunt oefenen. Deze diepe wond in ons nationale zelfvertrouwen zal nooit worden geheeld als wij er niet anders over gaan denken.

Pro-actief
Het enige wat je wel kunt controleren is je eigen gedrag en de manier hoe je erover denkt. Stephen Covey verdeelt mensen in ruwweg twee categorieën: reactieve en pro-actieve mensen. Reactieve mensen maken zich druk over van alles en nog wat, zoals het weer, het gedrag van hun partner of hun tegenstander. Zaken die je niet zelf in de hand hebt. Het zijn de lummels op de groene mat die zich druk maken over het onbestraft gebleven wangedrag van de ander. Vervolgens krijgen zij een gele kaart  als ze kort daarna uit pure frustratie hun tegenstander op grove wijze onder uit schoffelen.

Pro-actieve mensen maken zich uitsluitend druk over dingen waarop ze zelf invloed kunnen uitoefenen. Ze kijken naar hun eigen mogelijkheden en maken er vervolgens het beste van. Als er iets verkeerd loopt, geven ze niet anderen de schuld, maar nemen zelf de verantwoording voor hun eigen fouten. Je hoort ze ook niet zeuren over pech. Ze zullen u vertellen dat het leermomenten zijn. De volgende keer doen ze het beter. Als voetballers op deze manier zouden leren denken, zien ze een gemiste strafschop niet meer als een wrede speling van het lot, maar als iets waarop je intensief kunt trainen en hem de volgende keer wel kunt benutten.

Edison
De beroemde uitvinder Thomas Edison werd ooit eens door een journalist bevraagd over zijn pogingen een gloeilamp te willen uitvinden. ‘Meneer Edison, u weet toch dat uw pogingen zinloos zijn! Zelfs de grootste wetenschappers van deze tijd zijn van mening dat uw idee niet zal werken.’ De wijze Edison repliceerde: ‘Beste jongen, ik heb nu meer dan 10.000 proeven genomen en dus even zo vele manieren ontdekt hoe het niet moet, maar ik ben er van overtuigd dat het mij gaat lukken!’ En dat het gelukt is weten wij inmiddels allemaal.

Samenvatting
Het is maar hoe je tegen de situatie aankijkt. Een ding is zeker: succes bereik je uitsluitend door te willen leren van je fouten.