“Het perspectief van de ander innemen doe je door te luisteren, luisteren en nog eens luisteren… Dat klinkt eenvoudig, maar de valkuil is dat je je eigen ervaringen gebruikt om in te vullen wat de ander zal voelen of denken en dat je dat ook meteen zegt. Misschien zit je goed met je invulling, maar het kan ook zijn dat je de plank volledig mis slaat en dat je vervolgens niet meer te horen krijgt wat je ander nu ècht voelde of dacht. Om daar wel achter te komen moet je dus luisteren…en alleen je mond open doen om een vraag te stellen of om te checken of je het snapt.”
Perspectief innemen betekent dat je een situatie vanuit het gezichtspunt van de ander bekijkt; je gaat als het ware in andermans schoenen staan om op die manier te proberen te begrijpen wat de ander denkt, voelt of wil. De ontwikkeling van perspectief innemen begint wanneer je als manager te maken krijgt net nieuwe mensen waarmee je op een of andere manier samenwerkt. Dat kan dus je eigen afdeling zijn, maar ook van andere afdelingen en ook van je klanten of leveranciers. Perspectief innemen is een belangrijke vaardigheid; mensen die geneigd zijn het perspectief van anderen te nemen zijn bijvoorbeeld vaak meer empathisch, hebben minder vooroordelen en hebben betere relaties met anderen. Door het perspectief van de ander in te nemen, laat je de ander merken dat wat het ervaart belangrijk is. Bovendien laat je hiermee voorbeeldgedrag zien: mensen in privésituaties die dan vaak het perspectief van de ander innemen, nemen in hun werkzame leven bijv. als manager ook vaker het perspectief van de ander in.
De ene persoon is beter in perspectief innemen dan de ander. Dat wil zeggen, mensen verschillen in de mate waarin ze goed kunnen inschatten wat een ander denkt. Toch is het niet zo dat mensen die heel goed zijn in perspectief innemen dat in alle situaties ook makkelijk doen. Perspectief innemen gaat niet vanzelf; je moet je eigen visie even “on hold” zetten en je actief open stellen voor die van de ander. Over het algemeen gaat dat makkelijker bij personen met wie je je verbonden voelt dan met personen met wie je geen band hebt. Ook gaat het makkelijker met personen die op je lijken dan met personen die bijvoorbeeld een andere culturele achtergrond hebben of uit een andere sociale kring komen. Wat dat betreft zou het perspectief innemen van de ander dus “een eitje” moeten zijn. Toch zul je vast de ervaring hebben dat het bepaald niet makkelijk is om bijvoorbeeld het perspectief in te nemen van de kleuter die weigert naar school te gaan of dat van de puber die er politieke voorkeuren op nahoudt die haaks staan op die van jou. Perspectief innemen gaat nu eenmaal moeilijker wanneer het perspectief van de ander bij jou negatieve emoties oproept.
Bedenk dat het innemen van het perspectief van de ander, niet betekent dat je het eens moet zijn met wat die ander wil of denkt. Juist wanneer je het niet eens bent met de ander, is het weliswaar moeilijker om perspectief in te nemen, maar is het ook extra belangrijk het toch te doen. Door te luisteren, luisteren en nog eens luisteren kun je de ander beter begrijpen en dit helpt om jullie band goed te houden, ondanks jullie verschillende perspectieven.
Hoe nu te handelen
Al onze gedachten, meningen en overtuigingen zijn subjectief en gefilterd door onze eigen persoonlijkheid. Dit leidt ertoe dat we vaak bij het perspectief innemen te maken krijgen met verschillende meningen over hetzelfde onderwerp. Dat is logisch, een absolute waarheid bestaat immers niet. Daarnaast zijn we nu eenmaal allemaal anders. Dat is niet vervelend, maar juist heel mooi. Stel je eens voor dat iedereen op de wereld hetzelfde zou zijn als jij. Dan gaat alle creativiteit en verscheidenheid verloren en is niemand meer uniek. Wat zou dat zonde zijn!
Daarom is het van groot belang om te leren omgaan met iemand die een ander perspectief heeft. Zet daarom je eigen gedachten opzij en sta open voor de zienswijze van de ander. Hierbij is het heel belangrijk dat je ook accepteert dat je de situatie van de ander niet altijd begrijpt. Door dit toe te geven, toon je empathie en stel jij je meer open voor de mening van de ander.
Zet je trots opzij
Het perspectief innemen van de ander gebeurt bijv. vaak bij meningsverschillen. Dan kan het moeilijk zijn om je trots opzij te zetten. Dit zorgt ervoor dat we te veel focussen op onszelf, niet goed luisteren naar de ander en geen stap vooruitkomen. Daarom is het van belang je trots opzij te zetten en zo ruimte te creëren om weer tot elkaar te komen. Wanneer je jouw oordeel en trots loslaat, vallen dingen makkelijker op hun plek, zijn mensen over het algemeen gelukkiger en is de uitkomst vaak beter.
Een discussie kan natuurlijk altijd voorkomen en is niet fout, maar dit moet wel gebeuren in een sfeer van wederzijds respect en vertrouwen. Leg verschillende zienswijzen op tafel, verplaats je in de ander, en kom zo tot het beste resultaat. Zet je trots opzij door rustig te blijven en te vragen wat de ander dwarszit en wat hij of zij nodig heeft om die situatie te verbeteren.
Heb je iets gezegd wat de ander kwetst of de situatie verstoort? Dat gebeurt iedereen weleens. Stel je kwetsbaar en tegelijkertijd krachtig op en bied je excuses aan. Hoewel ‘sorry’ zeggen lastig kan zijn, zal het de situatie veranderen. Probeer het eens en ervaar de kracht van kwetsbaarheid!
Het perspectief innemen van de ander heeft te maken met het je inleven in de gevoelens van de ander, empatisch zijn dus. Dat is niet iedereen gegeven,. Daarom is het volgende LSD-model een mooi hulpmiddel.
Stap 1: Luisteren
Luisteren begint door ontspannen te zijn en je eigen gedachten bewust even uit te schakelen. Maak daarom bewust tijd voor een gesprek of een ontmoeting. Toon een open houding en houd oogcontact, dat verhoogt de effectiviteit van onze communicatie met meer dan vijftig procent. Maak ook af een toe een ‘luistergeluid’ zoals een ‘hum’ of een simpele ‘ja ja’ om aan te geven dat je met je aandacht bij het verhaal van de ander bent.
Stap 2: Samenvatten
Herhaal in je eigen woorden kort en krachtig wat je hoort in een gesprek en stel eventueel de vraag ‘…. klopt dat?’. Wanneer je dit doet, geef je de ander de bevestiging dat je zijn of haar verhaal hoort. Tegelijkertijd onthoud je zelf beter wat er al gezegd is, wat helpt om het gesprek succesvol voort te zetten.
Stap 3: Doorvragen
Doorvragen is het instrument om de ander beter te begrijpen en te laten zien dat je daadwerkelijk belangstelling toont voor wat diegene vertelt. Bovendien geeft het de mogelijkheid om meer te weten te komen over de behoeften, gevoelens en twijfels van de ander. Dit helpt vervolgens weer om je beter in te leven in andermans perspectief.
Pas bovenstaande stappen toe in een gesprek om de ander zo goed mogelijk te begrijpen. Maak daarnaast tijdens het luisteren gebruik van de afkorting NIVEA: Niet Invullen Voor Een Ander. Oftewel, doe geen interpretaties en stel je zo open mogelijk op. Vraag door en blijf objectief, dat maakt het mogelijk van perspectief te veranderen.
Last but not least: accepteer dat iedereen anders is. Geniet daar van. Iedereen heeft zijn eigenaardigheden, en lees dit als eigen aardigheden in plaats van als beperkingen. Beschouw het als iets moois en unieks, dat doet veel goed.
Diverse anderen: dank voor jullie input
