Zijn er aannames waarvan we kunnen aannemen dat ze waar zijn omdat ze sociaal geaccepteerd zijn? Omdat het ooit is aangetoond in de wetenschap. Omdat we door onze opvoeders en scholen hebben geleerd dat ons economisch denken het enige ware goed economisch denken is?
Ook onze omgang met anderen baseert zich voornamelijk op aannames. Het lijkt er op dat we bepaalde aannames hebben aangenomen. Die geven ons een veilig gevoel. En dat projecteren we op anderen en veronderstellen daarmee dat anderen dat gevoel ook hebben. Alleen is dat wel zo?
Kunnen we stellen dat we bepaalde veronderstellingen voor waar aannemen omdat we ons daar veilig bij voelen, omdat het ons een vorm van zekerheid geeft? En we van daaruit de wereld kunnen (ver)kennen, ons bedrijf kunnen opzetten en leiden, ons staande houden en functioneren in de samenleving, in de markt?
Is de veronderstelling dat ons huidig zaken-doen ons huidig economisch denken als enig juiste basis heeft ? En geeft dat denken en daaruit voortvloeiend handelen ons de zekerheid dat de continuïteit van de organisatie en de levensvatbaarheid ervan daarmee gegarandeerd is?
Heeft u over deze aanname, veronderstelling en vooronderstelling wel eens nagedacht?
Er is verschil tussen vooronderstelling en veronderstelling. .
Een veronderstelling is een vermoeden dat je over iets (bv onze manier van zaken-doen) hebt. Je doet dus een aanname en pas daarna ga je onderzoeken of dat “iets” juist of onjuist is.
Een vooronderstelling is een voorlopige aanname die je als vanzelfsprekend beschouwt. Die ga je vervolgens als grondslag voor jouw zaken-doen gebruiken. Die aanname bepaalt op basis waarvan je zekerheid zoekt inzake jouw continuïteit. Deze vooronderstelling is een vanzelfsprekendheid in onze samenleving en dus lijkt het erop dat je ervan uit mag gaan dat aanname juist is.
Dat iets vanzelfsprekend is in onze samenleving kan leiden tot een zelfbevestigende veronderstelling (zie je wel iedereen doet zo, dus ik ook). Daar gaan we in de seaman’s story verder op in.
De betekenis van een vooronderstelling is dus dat we vooronderstellen dat wat iemand communiceert, ook waar is. Dus dat wat we communiceren bij zaken-doen gebaseerd is op ons economisch denken en dat dat de waarheid is. Dat is de grondslag voor de communicatie (bijv. bij onderhandelen) bij zaken-doen. Feitelijk weten we niet of ons economisch denken correct is. Maar we betwijfelen de redenering ook niet zo snel!
We lopen dan het ernstige risico dat we onjuiste gedachtes als correct en/of als waarheid beschouwen. Maar we voelen regelmatig bij zaken-doen transacties dat we in de richting van een standpunt (bijv. een verkoop, of de acceptatie van een advies) geduwd worden. Dit is een belangrijke oorzaak van onbehagen: het doet afbreuk aan ons welzijn. Daarom is het bijzonder nuttig voor je om dergelijke aannames (bijv. in ons economisch denken) te herkennen. Immers dan ben je in staat eventuele onjuistheid waar te nemen!
Immers, de duidelijkheid (de stelligheid waarmee een verkoper vertelt over het product) die geschapen wordt is mogelijk niet juist. En dat betwijfelen, is twijfelen aan wat de persoon zegt. Het uiten ervan ziet de ander (de verkoper) mogelijk als een opmerking over de persoon zelf. We maken daarmee een onderwerp tot iets persoonlijks. Omdat dat potentieel tot conflicten leidt, zijn we daar terughoudend in. Met als risico: we bedoelen beiden iets anders, maar hebben dat niet door!
Met het onderzoeken van vooronderstellingen ontdek je waar de schoen wringt. Het geval is vaak dat “kennis is macht” de basis is. Als je weet hoe het werkt, dan kun je herkennen hoe en op welk moment het bij jou werkt. Doe dat maar eens bij jouw zaken-doen. Is het economisch denken wat je hebt geleerd en wat jou is overgedragen door opvoeders en de huidige praktijk van het zaken-doen wel de juiste? Daarmee komen we op een zeer belangrijk punt van vooronderstellingen nl. ze hebben een geheime kracht. Dus ons economisch denken en daaruit voortvloeiend handelen heeft een geheime kracht, nl. de vooronderstellingen:
- Ze zijn bekend klinkende aannames, waardoor de weerstand tegen de boodschap vermindert. Ze kunnen dus ook doelbewust worden ingezet. Hoe vaak ik al niet gehoord heb dat “impactondernemen” zoals we dat in Limburg oppakken niet “werkt” is ontelbaar. Er zijn echter nooit duidelijke argumenten tegen.
- Ze zijn veelal verborgen. We nemen ze niet waar om welke reden dan ook. Of ze worden opzettelijk genegeerd omdat het ons niet past. Denk maar eens aan de opmerking dat dat bij ons niets aan de hand is. We houden heel vaak de schijn op. Dat doen wij al, of dat doe ik ook. Allemaal van die uitspraken die het ware verborgen houdt
- Ze worden algemeen aanvaard. Bijvoorbeeld: “We werken al 40 jaar op deze manier en dat is altijd goed gegaan. Dus we hebben geen reden om het nu te gaan veranderen”. “Ik rijd mijn hele leven lang auto en daar hoort het geluid van een ronkende motor bij, dus voor mij geen elektrische auto”. We doen al jaren zaken op onze manier dus waarom zou ik erover nadenken.
- Komen alleen aan het licht in gesprek met de ander die het weet op te merken én het vraagt moed ze te ventileren aan degene die ze uitspreekt. En altijd, werkelijk altijd, deelt de gesprekspartner tegelijk iets van de denkbeelden van de ander. Dat zie ik vrijwel altijd terug bij 1-op-1 gesprekken. In het begin van zo’n gesprek is er wat onwennigheid, dan stap voor stap gaat het gesprek de diepte in
Wat dan concreet gebeurt is dat ik mij richt op het denkproces van de ander. De uitdaging voor mij is om de ander dat denkproces uit te laten spreken. Dan komen de verschillen tot uiting tussen het huidig economisch denken en dat van impactondernemen. Het gaat er in eerste instantie altijd om de verschillen te laten zien, daarover te vertellen met praktijkvoorbeelden en de ander te laten ervaren wat het voor hem zou kunnen betekenen. Nooit de ander terechtwijzen, want dat is dom.
Hoe nu ontdekken wat jouw eigen ver- en vooronderstellingen zijn en die van een ander. Om die te onderzoeken volgen hierna enkele tips:
- Ga niet de wereld veranderen, wel jouw kijk naar de wereld
Mensen geven zelf – door filters in hun brein – betekenis aan de werkelijkheid. Die filters zijn bij iedereen anders. Er is wel één werkelijkheid, maar door de filters in ons hoofd, kunnen we die nauwelijks objectief kennen. Die filters leren wij onszelf aan. Opvoeders, scholen, vrienden etc. die zijn belangrijk bij het aanbrengen van die filters. Onze economische kijk op de werkelijkheid is gebrandmerkt in ons hoofd. Dat brandmerk zijn onze filters van ons huidige economisch denken. Dat bepaalt onze huidige manier van zaken-doen. Dat verklaart dat het zo lastig is om dat op een andere manier te gaan doen. Duis het gaat om het veranderen van de filters die tot stand zijn gekomen door ons economisch denken.
- De betekenis van communicatie is de reactie die je krijgt.
Wanneer je denkt goed te communiceren, hoe kun je dat zeker weten? Jouw communicatie komt voort uit jouw unieke kijk op de wereld. Wanneer je in staat bent op een manier te communiceren waarop je de reactie krijgt die je wenst, dan communiceer je betekenisvol. Aan de reactie op jouw communicatie is de betekenis te ontlenen. Er is dus een andere manier om te communiceren dan jouw manier. Dan krijgt jouw communicatie een andere betekenis en dus een andere reactie. Bij #impactondernemenlimburg ervaren wij dat dit een continu leerproces is.
- Al onze ervaringen worden door onze zintuigen gerepresenteerd.
Wanneer je terugdenkt aan jouw grootste succes zul je waarschijnlijk voor je zien hoe dat was. De woorden die je dan geeft aan die ervaring zet jouw brein in actie om de herinneringen opnieuw te ervaren. Die woorden krijgen dus betekenis door de ervaringen die je hebt gehad. We kunnen dus stellen dat elke ervaring die we ooit hadden via onze zintuigen wordt opgenomen en herinnerd. Wanneer we nu meer informatie kunnen achterhalen over de échte ervaring kunnen we de echte reden van vooronderstellingen achterhalen en oplossen. Dus kunnen we iemand leren dat wat we toen hebben ervaren in werkelijkheid helemaal niet klopt.
Vraag een verkoper naar zijn laatste succes en je zult zelden als antwoord krijgen “ik was goedkoper dan mn concurrent”. Wel zoiets als “Ik heb de klant kunnen overtuigen”. Geld speelt dan zelden een doorslaggevende rol. Toch is financieel gewin en groei de kern van ons huidig economisch denken. Impactondernemen gaat bij gespreken hier dieper op in.
- Mensen beschikken over hulpbronnen en iedereen heeft altijd alle hulpbronnen al in zich om zichzelf te veranderen.
De meeste mensen zijn niet onzeker als ze zitten te poepen. Waarom ben je dat dan in andere situaties wel? Als je met volle zekerheid kunt poepen, kun je ook met volle zekerheid zaken-doen, presenteren, je grenzen aangeven, opvoeden of de ander helpen. Dat betekent dat als je ooit ergens goed in bent geweest, dat je dat kunt gebruiken om in andere dingen goed in te worden. Hoe meer ervaren, des te grote je gereedschapskist op nog beter te worden. Het zit dus allemaal in je. Een belangrijk onderdeel van impactondernemen is ”massive action”. Steeds opnieuw nieuw gedrag integreren in het werk op basis van ervaringen die je zonder onzekerheid hebt gedaan.
- De kaart is niet het gebied.
Jouw manier waarop je naar de wereld kijkt is niet de werkelijkheid ervan. Dat brengen we door onze kijk in kaart en dat is dus een vereenvoudigde weergave ervan. Die kaart is een werkbaar exemplaar van de werkelijkheid. Een kaart is gemakkelijk door zijn navigatiemogelijkheden, abstracte weergave en bovendien 2 dimensionaal. Het is slechts middel om in de werkelijkheid te functioneren. Soms is het handig jouw kaart aan te passen zodat je wat makkelijker en effectiever kunt navigeren in die werkelijkheid.
De kaart van het huidig economisch denken is vrijwel voor 100% gericht op de portemonnee van klanten en de markt. Echter om de continuïteit te bewaken is een ruimere kijk op het zaken-doen nodig, zoals de sociale rol de de organisatie speelt in het samen-leven in bijv. Limburg. Die focus verandert het economisch denken. Die veranderingen streeft impactondernemen na.
- Gedrag is niet de persoon, de persoon is niet het gedrag.
Ieder mens is anders en ieder mens kijkt op zijn manier naar de wereld. Vanuit daar worden gedachten geboren die gevoel opwekken. Vanuit dat gevoel kies jij welk gedrag daarbij past. Mensen zijn zoveel meer dan hun gedrag, jij ook. Wanneer je begrijpt dat mensen dingen doen maar niet zijn, begrijp je ook dat je gemakkelijk kunt veranderen. Je bent dus niet onzeker, je doet onzeker. Tijd om iets anders te doen dus. Die gedragsverandering streeft impactondernemen na.
- Elk gedrag heeft een positieve intentie en er is altijd een context waarbinnen dit gedrag waardevol is.
Mensen leven en willen weg van pijn en toe naar plezier. Het is de bedoeling van het brein jou een leuk leven te laten ervaren zonder pijn. Achter alles wat jij doet zit ook altijd een positieve intentir, in elk geval voor jou.
Soms doen we pijnlijke dingen maar dan is een andere positieve intentie nog belangrijker. Echt ieder gedrag wat jij doet, wil iets betekenen voor jou en iets goeds doen.
Hoe kan achter al ons gedrag een positieve intentie zitten? Bij gesprekken over impactondernemen hoor je vaak dat men bang is om niet genoeg geld te verdienen. En als je niet genoeg geld verdient dan overleef je het leven niet.
Natuurlijk is de positieve intentie hier dat het brein wil beschermen tegen te weinig geld en erger failliet. Alleen het gedrag wat daarbij hoort (naast alle bullshit redeneringen) is niet zo helpend. Wanneer ze leert dat minder geld verdienen niet hetzelfde is als failliet gaan, kan je voor ander gedrag kiezen, met een ander resultaat tot gevolg. En dat is in het geval van impactondernemen vaak dat er een beter rendement ontstaat.
- Er bestaat geen falen, alleen feedback.
Wanneer iets niet werkt, doe iets anders. Wanneer jij feedback krijgt over wat er anders kan, kun je dus iets anders doen, met een ander resultaat. Wat vaak maakt dat we feedback oppakken als kritiek, is het oordeel dat we hebben over het krijgen van feedback. Wanneer je beseft, dat feedback een kans is om meer te leren en te verbeteren zodat je nog beter kunt gaan presteren, bestaat falen niet meer.
