Er is brede interesse voor het idee van leiderschap. Bijzonder populair zijn boeken met ‘de zoveel eigenschappen van leiders’. Maar feitelijk komt leiderschap slechts op één ding neer…??
… hoeveel volgers een leider weet te verzamelen. Dus wanneer je praat over verandertrajecten: hoe je draagvlak weet te creëren en te houden.
Al het andere lijkt een beetje geklets in de ruimte, want zoveel leiders zoveel verschillende eigenschappen. Je kunt moeilijk beweren dat vreselijke types als Stalin, Hitler, Mao en Saddam Hoessein veel gemeen hebben met bijvoorbeeld onze Nederlandse voorganger Balkenende of Barack Obama.
Toch wisten ze allemaal een schare, fans om zich heen te verzamelen. Die schare kan bestaan uit een kleine groep zeer invloedrijke personen, of uit een flink deel van het volk, of vele en belangrijke mensen ui de organisatie. Er is geen leider zonder een machtsbasis of draagvlak
Wat kun je nu als veranderaar, als changeconsultant, als manager, als projectmanager, of gewoon als mens leren van “echte” leiders?
Leiderschap is koopmanschap
Een leider moet een idee of een droom (of soms zelfs een illusie) aan zijn volgelingen verkopen. Grote leiders doen het met veel verve en zonder scrupules. Als de leider twijfelt, kan hij het wel vergeten. Dan gelooft niemand hem meer.
Als de leider in spé erin slaagt succesvol zijn ideeën aan de man te brengen, is hij (of zij natuurlijk) voor zo lang als het duurt de leider van de kudde.
Voorwaarde voor leiderschap
Een eerste voorwaarde om leider te worden is dus om te bedenken dat u als veranderaar, een verkoper bent en uzelf daaraan volledig overgeeft. Als u verkopen een smerig woord vindt, wordt het nooit wat met uw leiderschap. Toegegeven lang niet alle veranderaars zijn leiders. Het is logisch want je hebt nu eenmaal hele slechte en hele goede veranderaars.
Wat is een goede veranderaar?
Helaas valt niet goed te benoemen wat iemand tot een goede veranderaar maakt. Er bestaat geen ideaal karaktersetje. Dat verschilt van situatie tot situatie en het ‘product’ of beter gezegd verandering dat men aan de man probeert te brengen.
Neem bijvoorbeeld de tot in de hemel geprezen Barrack Obama. Hij had het tij mee toen hij zijn boodschap van ‘change’ verkocht. Een groot deel van het Amerikaanse electoraat was doodziek van het geklungel van ene meneer Bush en zijn partijgenoten. Obama verkocht de hoop op verandering en slaagde glansrijk in zijn missie.
Belangrijke verkoopwet
Obama ondervond stap voor stap steeds meer weerstand. Er was een beetje minder ‘change’ dan de kudde verwachtte. Dus zijn mensen teleurgesteld. Barack’s populariteit daalde. Het is een belangrijke verkoopwet:
Los de belofte van je kernboodschap in.
Dit idee is zo oud als de verkoop zelf. Als het product of dienst niet doet wat de mensen in de veranderorganisatie er van verwachten, dan heb je heibel in de tent. Het draait niet om allerlei mooie toeters en bellen (bijv. dat het een fantastische software is, of dat de methodiek zo perfect is uitgedacht) maar om de werking zonder haperen of gedoe van het product of dienst zelf (dus dat bijv. mensen in de zorg merken dat die nieuwe methodiek hun werk bij het “handen aan het bed” zien vereenvoudigen. Kortom:
Doet de verandering wat is beloofd?
Zo nee, dan keren mensen zich er van af. Ook hier zie je weer de parallel met leiderschap. Denk in dit verband eens terug aan diverse politieke figuren die zich partijleider of iets dergelijks noemen.
Kortom: leiderschap is vooral goed koopmanschap met alle deugden en soms ondeugden die het vak met zich meebrengt. Zolang mensen er in geloven en door het inlossen van de belofte (of delen van de belofte) blijven geloven is het in orde.
Bewerking: Michel
