Dat soft skills belangrijker worden dan harde vaardigheden kan voor niemand meer een verrassing zijn. En ondanks dat blijven we maar die traditionele, mechanistische one-size-fits-all managementaanpakken hanteren. En die aanpakken zijn uitsluitend gebaseerd en gericht op het functionele, het product, het bedrijfsproces, geld en al helemaal niet gebaseerd op het menselijke in de mens.
Maar om welke vaardigheden gaat het precies wanneer je een veranderproces of het gewone dagelijkse werk gaat leiden? En waar moet je op letten als je een benadering wilt, die meer gebaseerd is op het menselijke in de mens? Hierna een aantal tips:
- Overtuigingskracht
Stel dat Martin Luther King een speech had gehad waarin hij verkondigde dat hij een droomPLAN had om tot gelijke mensenrechten te komen. Zou hij dan met dat PLAN net zoveel mensen hebben geïnspireerd als met zijn speech “I have a dream?”
Alleen maar data en het autoriteitsargument (‘Het moet, omdat ik het zeg’) dat overtuigt steeds minder werknemers. Wil je echt menswaardig aan de slag gaan, dan is het in deze tijd juist nodig dat je een aantrekkelijk verhaal weet te vertellen. Een verhaal dat mensen betrokken maakt, waar ze zich mee kunnen identificeren.
Een goed verhaal heeft vier kenmerken: luisteraars kunnen zich eraan relateren, het verrast, het heeft spanning in zich (hoe zal het aflopen?) en het wordt vloeiend verteld, zonder veel omhaal van woorden. Denk maar eens aan de speech van Marten Luther King
- Creativiteit
De nadruk in het onderwijs ligt nog steeds op het leren van feiten, zoals exacte wetenschappen en het aanleren van ict-vaardigheden. Creativiteit is een ondergeschoven kindje in al het onderwijs. Mensen ict-vaardigheden bijbrengen is zinloos als je deze niet tegelijkertijd aan creativiteit koppelt. Oftewel: mensen leren denken om zelf oplossingen te bedenken, buiten de standaardprocedures.
- ‘Reading the room’
Een ander woord is emotionele intelligentie. Onderzoek wijst uit dat emotionele intelligentie is op te delen in twaalf vaardigheden, van zelfbewustzijn tot teamwork, en dat leiders er hard aan moeten werken een balans te vinden tussen die competenties.
Deze mix wordt aangeduid met Reading the room, waarbij het dus niet alleen gaat om je eigen drijfveren en emoties, maar ook om die van de anderen in je team en de mensen daaromheen. Non-verbale signalen kunnen opvangen, ‘actief’ kunnen luisteren, beseffen hoeveel je zelf praat en hoeveel je anderen aan het woord laat. Niet voor niets zijn medewerkers er vaak meer gefrustreerd over dat leidinggevenden niet naar hen luisteren en hen willen begrijpen, dan over het feit dat ze hun zin niet krijgen.
- Verbinding kunnen maken
Verbinding kunnen maken met mensen gaat verder dan je inleven in de ander en mensen samenbrengen. Het gaat om het zoeken naar synergie, waardoor mensen elkaar aanvullen en er nieuwe ideeën ontstaan. Een leider moet tegenwoordig verder kunnen kijken dan alleen de scope van het eigen verandertraject.
5. Vragen kunnen stellen
Open vragen kunnen stellen die mensen uitdagen. Vragen als: ‘Wat houdt je tegen om dit te bereiken?’ ‘Wat is voor jou het belangrijkste om je nu op te focussen?’ ‘Hoe ziet succes er voor jou uit?’
Door goede vragen te stellen, kun je mensen uitdagen creatieve antwoorden te verzinnen en op zoek te gaan naar oplossingen. Dat werkt niet alleen in 1-op-1-gesprekken, maar ook voor een groep, het laat je team vaak meer groeien dan je je van tevoren had kunnen voorstellen.
6. Kritisch denken
Kritisch denken is een manier om zo objectief mogelijk te kijken naar aangeboden informatie. Het is een manier om te leren door de bomen het bos te blijven zien, en vooroordelen te beteugelen. Je leert aannames te herkennen, en feiten van meningen te onderscheiden. Vervolgens weeg je de argumenten, rekening houdend met emoties. Tot slot trek je conclusies, op basis van alle verzamelde informatie. Dat lijkt logisch, alleen in de praktijk wordt een en ander “vergeten”.
- Flexibiliteit
Sommige mensen vinden het lastig om hun plannen en verwachtingen aan te passen als het nét even anders gaat dan gedacht. Ze kunnen het oude plan maar moeilijk loslaten. Ze komen niet tot een creatieve oplossing voor het probleem en kunnen ook niet beslissen om zich met een andere zinvolle activiteit te gaan bezighouden.
Een term die hier ook wel mee samenhangt is ‘learning agility’: het vermogen om onder nieuwe omstandigheden snel nieuw en effectief gedrag te ontwikkelen. Onzekerheid zie je in dat geval niet als iets dat eng is, maar als een kans om nieuwe inzichten en mogelijkheden op te doen.
Verder
Er zijn meer eigenschappen die nodig zijn om uit het karrenspoor denken te komen. Denk bijvoorbeeld ook aan coördinatievaardigheden, een gerichtheid op service, en onderhandelingsvaardigheden als cruciale soft skills. Of ook aan eigenschappen, van zelfkennis tot mobiliseren, en van een open geest voor innovatie tot het vermogen complexiteit te reduceren.
Deels gebruik gemaakt van Management Team.
