Hij had een beroerd weekend achter de rug. Thuis was het niet bepaald gezellig geweest. Er waren woorden gevallen, dingen onuitgesproken gebleven en op zondagavond had hij vooral behoefte gehad aan rust. Even niemand die iets van hem wilde. Even geen problemen die hij moest oplossen, geen verwachtingen waaraan hij moest voldoen en geen gesprekken waarin hij ook nog eens begripvol moest reageren.
Maar maandagochtend was onverbiddelijk. De wekker ging, de agenda stond vol en om half negen moest hij op kantoor zijn. Als manager werd er nu eenmaal van hem verwacht dat hij er stond. Met een beetje pech zelfs met een goed humeur.
Hij parkeerde zijn auto, liep naar binnen en nam zich voor de dag zo rustig mogelijk door te komen. Eerst een kop koffie, dan zijn mail en daarna eens kijken wat er werkelijk aandacht nodig had. Misschien viel het allemaal wel mee. Dat had hij beter niet kunnen denken.
Sinds de directie had besloten dat medewerkers vaker fysiek aanwezig moesten zijn om de onderlinge verbinding te versterken, was het kantoor veranderd in een ontmoetingsplaats waar iedereen elkaar vooral leek te ontmoeten om iets kwijt te kunnen. Een gedachte, een klacht, een weekendverhaal, een frustratie of een probleem dat volgens de betreffende medewerker onmogelijk kon wachten tot een geschikter moment.
Hij zette zijn koptelefoon op. Niet omdat hij muziek wilde luisteren, maar omdat hij hoopte dat mensen zouden begrijpen dat hij even niet beschikbaar was. Hij had zijn laptop nog niet eens goed geopend of Jeffrey van Facilitair stond al naast zijn bureau.
Jeffrey had zijn gebruikelijke koffiebeker bij zich en de ontspannen blik van iemand die alle tijd van de wereld had. Hij vroeg hoe het weekend was geweest. Niet uit belangstelling, vermoedde de manager, maar omdat Jeffrey nu eenmaal vond dat je op maandagochtend eerst uitgebreid moest bijpraten voordat je aan het werk kon gaan.
De manager glimlachte flauwtjes en mompelde iets over een druk weekend. Hij hoopte dat daarmee het onderwerp was afgesloten. Jeffrey vatte het echter op als een uitnodiging om over zijn eigen weekend te vertellen. Over de barbecue bij zijn zwager, de voetbalwedstrijd die hij had gezien en de ruzie die zijn vrouw met haar zus had gehad. De manager probeerde ondertussen zijn scherm te openen, keek naar zijn mailbox en knikte op de juiste momenten. Toen hij na een minuut of tien nog steeds niets had gedaan, begon hij zich af te vragen of hij eigenlijk wel op zijn werk was gekomen om te werken.
Eindelijk vertrok Jeffrey. De manager ademde uit, zette zijn koptelefoon weer op en probeerde zijn aandacht bij de eerste e-mails te krijgen. Er waren twee klachten van klanten, een rapport dat die ochtend af moest en een medewerker die vrijdagmiddag nog had beloofd iets af te ronden. Het bestand bleek er niet te zijn. Hij voelde zijn irritatie toenemen. Niet alleen omdat het werk bleef liggen, maar vooral omdat hij nu alweer degene was die de gevolgen moest opvangen.
Hij liep naar het toilet om even aan de drukte te ontsnappen. Daar trof hij Ingrid van Communicatie, die hem bij de wastafel vertelde dat ze de laatste nachten slecht sliep vanwege haar hormonen. Ze had er veel over gelezen en vermoedde dat dit ook haar concentratie beïnvloedde. Hij wilde eigenlijk alleen zijn handen wassen en terug naar zijn bureau. Toch luisterde hij, stelde een paar beleefde vragen en zei dat het vervelend voor haar moest zijn. Hij wist dat Ingrid het niet kwaad bedoelde. Ze zocht waarschijnlijk gewoon iemand bij wie ze haar verhaal kwijt kon. Maar op dat moment had hij zelf nauwelijks ruimte om zijn eigen gedachten op een rij te krijgen.
Toen hij eindelijk weg kon, stond Richard van Finance op hem te wachten. Richard wilde even iets bespreken over een budgetoverschrijding. De manager zei dat hij daar later op de ochtend naar zou kijken, maar Richard liep met hem mee en begon alvast uit te leggen hoe het probleem was ontstaan. Het ging om een bedrag dat eigenlijk al twee weken geleden had moeten worden besproken. De manager voelde de neiging te vragen waarom Richard dan precies nu bij hem stond. In plaats daarvan hield hij zijn mond. Hij wist immers dat hij als manager geacht werd overzicht te houden, problemen op te lossen en mensen het gevoel te geven dat ze bij hem terechtkonden.
Soms vroeg hij zich af of dat laatste betekende dat iedereen hem op ieder willekeurig moment mocht lastigvallen.
Terug bij zijn bureau trof hij Sandra van de ondernemingsraad op zijn stoel aan. Ze wilde met hem afstemmen over hybride werken. Volgens haar was er te weinig spontaan contact tussen medewerkers en moest de organisatie meer doen om verbinding te stimuleren. Hij luisterde naar haar argumenten, maar merkte dat zijn gedachten afdwaalden. Hij dacht aan de medewerkers die elkaar de hele ochtend op de gang hadden opgezocht, aan de uren die verloren waren gegaan en aan de stapel werk die ondertussen alleen maar groeide. Hij vroeg zich af of iemand eigenlijk wel eens onderzocht had hoeveel tijd er verloren ging aan het organiseren van verbinding, zonder dat er iets wezenlijks verbeterde. Sandra vertelde ondertussen dat medewerkers behoefte hadden aan meer ruimte voor spontane ontmoetingen. De manager moest zich inhouden om niet op te merken dat Sandra zelf op een afdeling werkte waar je haar alleen op afspraak kon spreken. Hij bedankte haar voor het gesprek en keek op de klok. Het was pas elf uur.
De rest van de ochtend verliep in een aaneenschakeling van kleine ergernissen. Een medewerker kwam binnen om te vertellen dat een collega zijn werk niet goed had gedaan. Die collega stuurde vervolgens een bericht waarin hij uitlegde dat de eerste medewerker zelf afspraken niet was nagekomen. Een derde medewerker vroeg of hij bij het oplossen van het conflict kon bemiddelen.
De manager las de berichten en voelde hoe zijn geduld dunner werd. Het ging niet om grote problemen. Het waren juist de kleine dingen die hem uitputten: afspraken die niet werden nagekomen, verantwoordelijkheden die werden doorgeschoven en mensen die vooral leken te willen bewijzen dat de oorzaak van een probleem altijd ergens anders lag. Hij wist dat hij als manager het goede voorbeeld moest geven. Rustig blijven, luisteren, doorvragen en mensen helpen om zelf met oplossingen te komen. Hij kende de theorie. Hij had er trainingen over gevolgd en er zelf regelmatig over gesproken. Maar vandaag kostte het hem moeite om zelfs maar te doen alsof hij geïnteresseerd was.
Tijdens de lunch probeerde hij alleen te zitten. Hij had zijn boterham nauwelijks uitgepakt of een medewerker schoof tegenover hem aan. Die wilde het hebben over de werkdruk, de onduidelijke prioriteiten en het gevoel dat de directie niet begreep wat er op de werkvloer speelde. De manager kon moeilijk zeggen dat de medewerker ongelijk had. Hij herkende veel van wat hij hoorde. Zelf worstelde hij immers ook met de vraag hoe hij zijn afdeling draaiende moest houden terwijl de organisatie steeds meer van mensen vroeg en ondertussen bleef vasthouden aan manieren van werken die aantoonbaar niet goed functioneerden.
Toch merkte hij dat hij niet meer echt luisterde. Hij hoorde de woorden, maar in zijn hoofd was hij al bezig met zijn antwoord. Hij wilde uitleggen wat er allemaal speelde, waarom sommige beslissingen buiten zijn invloed lagen en hoeveel moeite het kostte om de boel bij elkaar te houden. Hij zweeg. Niet omdat hij niets te zeggen had, maar omdat hij bang was dat er iets uit zijn mond zou komen waar hij later spijt van zou krijgen.
Na de lunch wachtte een vergadering. Op de agenda stonden de voortgang van een verbetertraject, de verdeling van verantwoordelijkheden en een aantal knelpunten in de samenwerking. De onderwerpen waren belangrijk genoeg. Er was alleen één probleem: iedereen had zijn eigen verhaal, zijn eigen belangen en zijn eigen verklaring voor waarom het niet lukte. De een vond dat er te weinig werd gecommuniceerd. De ander vond dat er juist te veel overleg was. Een derde wilde eerst duidelijkheid over de opdracht, terwijl een vierde erop wees dat die duidelijkheid al meerdere keren was gegeven. De manager probeerde het gesprek bij de kern te houden. Hij vroeg wat er nodig was om verder te komen en wie welke verantwoordelijkheid wilde nemen. Maar iedere poging om tot concrete afspraken te komen, leidde tot een nieuwe discussie. Hij voelde zich steeds minder een manager en steeds meer een scheidsrechter bij een wedstrijd waarvan niemand de spelregels wilde accepteren.
Toen de vergadering eindelijk afgelopen was, bleek dat er voor de belangrijkste punten nog geen besluit was genomen. Er moest eerst aanvullende informatie komen. De manager noteerde de acties, hoewel hij wist dat een deel ervan waarschijnlijk opnieuw bij hem terecht zou komen.
Aan het einde van de middag keek hij naar zijn takenlijst. De rapportage was nog niet af. De budgetkwestie moest worden uitgezocht. Hij moest terugkomen op de klachten van twee medewerkers en de directie verwachtte bovendien een update over de voortgang van het verbetertraject. Hij had de hele dag gesprekken gevoerd, problemen aangehoord, brandjes geblust en geprobeerd de sfeer goed te houden. Toch had hij nauwelijks iets gedaan van wat hij zich die ochtend had voorgenomen.
Om vijf uur besloot hij dat het genoeg was. Hij sloot zijn laptop, pakte zijn tas en liep naar de parkeergarage. Hij wilde naar huis. Niet nog even dat ene mailtje beantwoorden, niet nog even een collega helpen en niet nog even nadenken over wat hij morgen anders moest doen.
Hij wilde gewoon naar huis.
Bij zijn auto hoorde hij zijn naam. Patrick van Inkoop kwam aanlopen. Hij had nog een vraag over een leverancier en wilde graag weten of de manager akkoord kon gaan met een aangepaste bestelling. De manager bleef staan, luisterde naar de uitleg en vroeg waarom dit niet eerder was besproken. Patrick haalde zijn schouders op. Het was nu eenmaal zo gelopen. De manager voelde zijn kaken aanspannen. Hij wilde zeggen dat dingen niet zomaar gebeurden, dat er afspraken waren en dat hij er genoeg van had om steeds achteraf met de gevolgen te worden geconfronteerd. In plaats daarvan zei hij dat Patrick hem de stukken maar moest mailen.
Hij stapte in, deed het portier dicht en bleef een paar seconden zitten voordat hij de motor startte. Eindelijk alleen.
De rit naar huis duurde door de file ruim een halfuur. Hij staarde naar de achterlichten van de auto voor hem en merkte dat hij nergens meer zin in had. Zelfs de gedachte aan thuis, waar hij na het weekend eigenlijk weer wat rust had willen vinden, bracht weinig opluchting.
Bij de buitenschoolse opvang werd hij tegengehouden door Linda, een pedagogisch medewerker. Er was die middag een conflict geweest omdat zijn kind een blauwe stift niet wilde delen. Linda wilde graag weten hoe ze thuis met zulke situaties omgingen en of ze daar samen een lijn in konden trekken. Hij wist dat Linda haar werk serieus nam. Hij wist ook dat het belangrijk was om aandacht te besteden aan de ontwikkeling van zijn kind. Maar na een dag waarin iedereen iets van hem had gevraagd, kon hij het nauwelijks opbrengen om ook nog een gesprek over een blauwe stift te voeren. Hij knikte, beloofde er thuis over te praten en nam zijn kind mee naar de auto.
Onderweg vertelde zijn kind enthousiast over de dag. Hij probeerde te luisteren, maar zijn hoofd zat vol. Hij schaamde zich daar een beetje voor. Zijn kind kon er niets aan doen dat hij moe was en dat de dag anders was verlopen dan hij had gehoopt.
Thuis was het nog niet voorbij. Zijn kind begon te huilen omdat een squishy zoek was. Zijn partner vertelde ondertussen dat de dakgoot opnieuw lekte en dat er nu echt iemand naar moest komen kijken. Er waren bovendien boodschappen nodig en er moest nog iets worden geregeld voor de volgende dag. Hij zette zijn tas neer en bleef even in de gang staan. Hij wilde zeggen dat hij het allemaal niet meer trok. Dat hij een dag lang voor iedereen beschikbaar was geweest en dat er nu even niemand iets van hem moest willen.
Maar hij wist ook dat zijn partner het weekend niet als ontspannen had ervaren en zelf eveneens genoeg aan het hoofd had. De dakgoot zou niet vanzelf ophouden met lekken en het verdriet om de squishy was voor zijn kind op dat moment echt. Dus slikte hij zijn woorden in en probeerde hij behulpzaam te zijn.
Net toen hij dacht dat de avond misschien nog een beetje rustig kon worden, ging de deurbel. De buurvrouw stond op de stoep met een petitie tegen vereenzaming in de wijk. Ze wilde graag dat hij even meedacht over een initiatief om buurtbewoners vaker met elkaar in contact te brengen. Hij keek haar aan en dacht aan Jeffrey, Ingrid, Richard, Sandra en Patrick. Aan de vergaderingen, de klachten, de onuitgesproken verwachtingen en de voortdurende oproep om meer verbinding te zoeken.
Hij wist dat mensen elkaar nodig hadden. Hij geloofde zelfs dat organisaties en buurten beter functioneerden wanneer mensen elkaar werkelijk zagen, serieus namen en bereid waren verantwoordelijkheid te dragen voor wat ze samen deden. Maar ergens tussen dat ideaal en de werkelijkheid van deze maandag was iets verloren gegaan. Hij glimlachte naar de buurvrouw, nam de petitie aan en zei dat hij ernaar zou kijken.
Toen hij de deur weer dichtdeed, leunde hij er even met zijn rug tegenaan. Vanuit de woonkamer hoorde hij zijn kind nog steeds zoeken naar de squishy. Zijn partner riep iets over de dakgoot.
Hij sloot zijn ogen.
Morgen moest hij weer naar kantoor. Dan moest hij opnieuw luisteren, bemiddelen, besluiten nemen en ervoor zorgen dat anderen hun werk konden doen. Hij wist dat hij het niet kon maken om iedereen zomaar af te snauwen. Hij wist ook dat hij niet de enige was die moe werd van alles wat er van mensen werd gevraagd.
Maar op dit moment had hij geen behoefte aan een gesprek over verbinding, samenwerking of menselijk contact. Hij wilde alleen dat er eens iemand aan hém vroeg hoe het werkelijk met hem ging. En dat diegene vervolgens niet meteen met een eigen verhaal, een probleem of een verzoek zou komen. Gewoon even luisteren. Zonder dat hij er iets voor hoefde op te lossen.
Hij hoorde de deurbel opnieuw in zijn hoofd, dacht aan de buurvrouw en vroeg zich af of er ergens op deze wereld een vleermuis bestond die hem een paar uur met rust kon laten. Niet om mensen te ontlopen.
Maar om morgen weer de manager te kunnen zijn die hij eigenlijk wilde zijn.
Dank Mirjam
