Hoe nu verder na corona? Corona maakt duidelijk dat we vergroeid zijn met “welvaart”. We weten eigenlijk niet meer dat de economie ‘welvaart’ zegt als de mens ‘welzijn’ bedoelt. Dát is de misvatting die volgens mij de discussie over “hoe nu verder na Corona enorm vertroebelt. Voortdurend worden deze financieel-economische aspecten van ons leven benadrukt. We weten daardoor niet beter en merken zo deze vergroeiing niet meer. Een bijzonder gevolg daarvan is, dat de economie de mens ziet als een productiefactor om welzijn te creëren. Alleen ‘welzijn’ in deze context is dan feitelijk ‘welvaart’ uit de economie.

En deze verdraaiing vind ik onrechtvaardig. Het is onrechtvaardig het normaal te vinden de mens te zien als een productiefactor in plaats van een levend uniek wezen.

Die vergroeiing leidt tot onnatuurlijk handelen in ons leven, op ons werk. Hameren op welvaart en daarmee geld verdienen, kan mensen extreem misvormen naar geldwolven. Terwijl het toch de bedoeling is dat mensen lekker leven en dan fluitend hun ding doen in hun werk. Over die haat-liefdeverhouding bestaan veel artikelen, posts, meningen etc. In mijn archief heb ik onderstaand verhaal (helaas is auteur onbekend) opgeduikeld dat ik met jullie wil delen

Het financieel-economische in die vergroeiing heeft het systeem van het kapitalisme als oorsprong. Nu is geen systeem in deze wereld dat zo geliefd en zo gehaat is als het kapitalisme. In deze haat-liefdeverhouding zitten twee denkfouten en dat heeft grote invloed op die financieel-economische aspecten in die vergroeiing

Voorstanders vieren de welvaart die het kapitalisme de wereld brengt en noemen als belangrijkste wapenfeit het met miljarden terugdringen van het aantal mensen dat in extreme armoede leeft.

Uit onderzoek van de Wereldbank viel tussen 1990 en 2010 het aantal mensen dat wereldwijd onder de armoedegrens leeft, terug van 43 procent tot 21 procent. In absolute getallen is dat een reductie van bijna 1 miljard mensen. Het overgrote deel van deze reductie komt door het bevorderen van vrije markten en het kapitalisme, want die bevorderen economische groei. En uit de analyses bleek, dat voornamelijk groei die wereldwijde armoede heeft verlicht.

Op het eerste gezicht is het daarom gemakkelijk te begrijpen waarom voorstanders geloven dat het kapitalisme het meest morele economische en sociale systeem is. Immers zij zeggen dat dat iets dat vrijheid, gezondheid en welvaart vergroot nooit slecht kan zijn! Zij zeggen dat er aan mensen iets mankeert die kapitalisme willen vervangen door centrale planning en een gigantische verzorgingsstaat! Hoe meer je kijkt naar het ‘grote plaatje’, hoe lastiger het wordt om te begrijpen welke argumenten ‘de andere kant’ heeft.

Het nadeel van grote plaatjes is dat de details neigen weg te vallen. Hoe groter de schaal, hoe minder details, en andersom. In het grote plaatje wordt gezegd: “als je een man een vis geeft eet hij een dag, als je hem leert vissen eet hij vele dagen”.

Het verhaal van de andere kant

Het hart van antikapitalisten bloedt voor de kleine groep mensen die te jong, te oud, te simpel of simpelweg te uitgeblust is door armoede om nog te leren vissen. Het is beter om maar zoveel mogelijk vis uit te delen, het liefst onder dwang weggehaald bij de verwende Westerse middenklasse. Productiviteit vergroten mag alleen als iedereen er precies evenveel en op dezelfde manier op vooruit gaat, anders is het zielig.

De schaamtevolle details, niet het grote plaatje, zijn beslissend voor hun morele intuïties. (Behalve als het een antikapitalistisch systeem is dat mensenrechten schendt, zoals Venezuela, dan is het alsnog de schuld van kapitalistische landen, sowieso de VS).

De populaire website IFLScience.com publiceerde een artikel over onderzoek naar psychopathie. Terloops werd in het artikel opgemerkt dat ‘kapitalisme de ideale omgeving is voor ambitieuze psychopaten, die op de sociale en carrièreladder stijgen zonder te denken aan degenen die ze uit de weg ruimen.’ Het beroep waar je de grootste kans hebt een psychopaat aan te treffen is CEO. Dit presenteert ogenschijnlijk een probleem voor de overtuiging dat kapitalisme het meest morele systeem is. Want hoe kan een economie die ons gezondheid, vrijheid en geluk bracht tegelijkertijd het ideale systeem zijn voor psychopaten?

Mensen die nu denken in de trant van ‘logisch, een kapitalist doet alleen dingen uit eigenbelang, dus kapitalisme is geen moreel systeem’, doen een aantal problematische aannames. Het probleem zit hem in de aanname dat de intenties van een persoon iets zeggen over de morele status van zijn handelingen of over het systeem waarbinnen hij handelt.

De connectie die mensen maken tussen de (vooronderstelde) intentie achter een handeling en de morele status van zowel de actor als de handeling zelf, is vrijwel universeel in morele discussies.

Als we iemand mogen, zijn we eerder geneigd het met hem eens te zijn -of zijn fouten te negeren -, zelfs als hij geen idee heeft waar hij het over heeft, of zelfs slechte dingen doet. Wanneer de vriendelijk lachende Obama 2.5 miljoen illegalen de VS uitzet, horen we daarom vooral krekelgeluiden van zijn achterban. Maar zodra de onsympathieke Trump luidkeels aankondigt dat hij alle 11 miljoen illegalen uit de VS gaat zetten, maakt het zoveel reacties los dat het lijkt alsof niemand ooit eerder zoiets aanstootgevends heeft gezegd of gedaan.

De tweede grote fout die we maken, is dat we de morele status van actoren binnen een systeem vertalen naar het systeem als geheel. Zo kan ik zonder enige schroom zeggen dat ik geloof dat kapitalisme tot nu toe het superieure economische en sociale systeem is, op basis van de resultaten. Tegelijkertijd kan ik toegeven dat kapitalisten soms complete psychopaten zijn.

Ik kan houden van mijn communistische en socialistische vrienden en geloven dat ze goede mensen zijn. Dit verandert alleen niets aan mijn ervaring dat socialisme en communisme slechte politieke systemen zijn.

Tot zover het artikel

Misschien ligt het aan mij maar ik wil niet kiezen tussen de goede bedoelingen van iemand en of iets werkt (dus de reductie van armoede). Wat ik wel wil is dat goede bedoelingen gaan werken en ook resultaat hebben (ook in financiële zin). Ik ben een groot voorstander van de filosofie van kapitalisme zoals beschreven in de boeken van Ayn Rand. Sterk bij haar is de eigen kracht van mensen en hun eigen manier van doen. De persoonlijke ontwikkeling van mensen op basis van hun eigen manier van doen naar zelfrealisatie staat dan op nummer 1. Dat ondersteunen en zo naar resultaten streven. Die persoonlijke ontwikkeling kaan alleen door samen aan de slag te gaan. Om dan samen iets moois te maken waar de wereld, de mensen wat aan hebben. Op die manier is kapitalisme prima. Met dat als uitgangspunt is het fantastisch dat de globale armoede blijft dalen met 1 miljard per generatie.

Van onbekende gebruik gemaakt