Impactondernemen heeft een stevige basis in “Betekeniseconomie”. Kaj Morel en Kees Klomp zijn de voorgangers van deze theorie. Onlangs schreef Kees Klomp de volgende post
Nederland is een polderland. En laat ik meteen hardop erkennen dat ik dit een groot goed vind. We zijn gewend aan een stevig, gematigd midden waarin verschillende ideeën in de samenleving elkaar vinden door een wederzijds spel van geven en nemen. Dat is ook meteen het nadeel van polderen. Polderen vereist namelijk dat er altijd een grijs gemiddelde ontstaat.
Als er onderwerpen zijn die zich niét lenen om tot een grijs gemiddelde te worden gemaakt, dan ontstaat de basis voor polarisatie. In plaats van elkaar te vinden – in het midden – in een gedeeld idee dat gematigde elementen van de verschillende ideeën bevat, ontstaat er een blijvende ideeënstrijd. Er vindt geen matiging in het midden meer plaats. En omdat mensen gedwongen vast blijven houden aan hun eigen ideeën, worden andere ideeën de vijand, en verwordt ideeënstrijd tot identiteitsstrijd. We zitten er momenteel midden in.
Bij Betekeniseconomie maak ik gebruik van een derde methode, die we pluriformeren zouden kunnen noemen. Bij pluriformeren probeer je én niet te polariseren én niet te polderen, maar ruimte te vinden om elkaar in tegengestelde ideeën te ontmoeten; je probeert tegengestelde ideeën te omarmen.
Een voorbeeld: we leven ontegenzeglijk in een individualistische samenleving. Het kost geen enkele moeite om (h)erkenning te vinden voor het feit dat we allemaal unieke, verschillende mensen zijn. Als je echter een ecoloog naar de samenleving laat kijken, ziet deze vooral verbinding in plaats van verschil. Al het leven op aarde bestaat bij gratie van wederzijds afhankelijke relaties, en wij mensen zijn geen uitzondering. Mensen zijn per definitie verweven levende wezens. We zien individuen, maar we zijn eigenlijk interviduen.
Met pluriformeren vraag ik mensen niet om hun individuele blik in te wisselen voor een interviduele blik, maar te (h)erkennen dat de twee mensbeelden er tegelijkertijd kunnen zijn. We hoeven ze ook niet tot polderen tot iets wat tussen individueel en intervidueel ligt; nee, we kunnen beiden gewoon tegelijkertijd omarmen. Ze zijn beiden waar. Ze kunnen prima mét elkaar – en dus niet náást elkaar – bestaan! Het is niet of-of maar en-en. Er is geen strijd maar symbiose!
Einde post van Kees Klomp
Wat ik mij afvraag is, hoe het komt dat we het zo lastig vinden om tot elkaar te komen. Ik vind dit en ik vind dat en hij is zus en die is zo. Hoe komt het nou dat we zo in stellingen komen, zo in de touwen komen, zo in onze bunkers komen.
Wanneer ik bezig ben met processen weer vlot te krijgen of weer in gang te zetten dan kom ik altijd dergelijke uitspraken tegen. Dan ga ik samen met die mens aan de slag met de W-vragen, wie doet dat, wanneer is dat gebeurd, wat gebeurde er toen, wat heb je gezien, welke mensen zijn erbij betrokken, wat heb je horen zeggen, wie zei dat dan. Allemaal dat soort vragen
En nu komt het: wat doet dat met jou, wat is de reden dat je daar last van hebt, op welke momenten heb je er dan last van, wat knaagt er dan bij jou.
Altijd ga ik dan van buiten naar binnen. Vrijwel altijd kom je dan op het punt dat die mens zich bekneld voelt, niet gezien voelt, niet gehoord weet, ervaart dat hij beschuldigd wordt terwijl dat niet zo is.
Dan draait het om erkenning van die mens.
Dat benoemen, geeft die mens ruimte, opluchting. Wanneer die uitkomst van het gesprek door die mens wordt bevestigd, dan ga ik daarmee richting het proces, richting de deelnemers van het proces mee aan de slag. Dat doe ik met iedere deelnemer.
Zo maak ik die belangenstrijd bespreekbaar. Ja dat is eieren lopen in het begin. Ook verdwijnt stap voor stap het moeras waarin het proces zit. Het krijgt zo vaste grond onder de voeten.
Moraal van dit verhaal: erkennen dat de mens uniek is en dat zijn er 8 miljard ondertussen. Ieder mens wilt erkend worden voor wie hij is. Daarmee aan de slag gaan. Dat is zoeken naar en het gaan van de derde weg.
