Gebruikt worden en je laten gebruiken hoort thuis onder het kopje “manipulatie”. Wat is manipulatie? Hoe herken je een emotionele chanteur? Kan het jou ook overkomen? En hoe wapen je jezelf hiertegen? Manipulatie komt overal voor. In vriendschappen, familierelaties en op het werk.
Manipulatie is het opzettelijk beïnvloeden of gebruiken van een ander. Een manipulatieve samenwerking in werksituaties is enkelzijdig en ongelijk. Meestal wordt iemand niet direct in het begin van een samenwerking gemanipuleerd, maar pas later omdat het anders meteen over zou zijn.
Een manipulator houdt geen rekening met de wensen en grenzen van de ander en denkt alleen aan zichzelf. Ben je niet alert of niet assertief genoeg dan loop je het risico om gemanipuleerd te worden. Hierna enkele tips om met dergelijke situaties om te gaan.
- Kijk naar je eigen status. Kijk naar wat je hebt waar een team, collega belang bij kan hebben. Van een goed CV, uitgebreide ervaring, er zijn tal van redenen te bedenken waarom iemand jou zou willen gebruiken. Je kunt ook gebruikt worden vanwege de persoon die je bent, wellicht omdat je aanzien hebt op een kleine campus of omdat je enige beroemdheid geniet.[1]
- Onderzoek de drang naar status van de collega. Kijk of die collega alleen geïnteresseerd is in samenwerken met jou omdat hij veel van je kan leren en daarmee zichzelf beter kan voordoen dan hij is. Probeer na te gaan of hij alleen maar bepaalde werkzaamheden samen met jou wil doen. Het is goed mogelijk dat die collega via jou in contact wil komen met bepaalde collega’s. Probeer na te gaan of er sprake is van oprechte interesse.
- Wees je bewust van gesprekken waarin je altijd om een gunst wordt gevraagd. Dit houdt in dat die collega jou alleen maar wilt spreken wanneer ze iets nodig heeft of iets van je wil. Besteed aandacht aan de momenten waarop de persoon in kwestie met jou wilt spreken en de manier waarop die met je praat. Als die collega je zo nu en dan wilt spreken en verder niet is de mogelijkheid aanwezig dat hij niet oprecht in je geïnteresseerd.
- Zijn er bepaalde situatie waarin de collega altijd aanwezig is. Als hij alleen maar wil samenwerken wanneer er een vergadering is met de programmamanager, is het mogelijk dat hij jou gebruikt als springplank voor een volgende stap in zijn carrière. Je zou dit kunnen nagaan door hem uit te vragen, maar pas hier wel mee op, aangezien collegiale relaties op het werk lastig kunnen zijn. wel is het zo, dat in dergelijke situatie sprake is van gebruikt worden.
- Kijk of de collega ook wel eens het initiatief neemt om een vraagstuk op te pakken. Sommige mensen denken nog steeds dat de collega die het langst ergens werkt altijd het initiatief moet nemen. Deze manier van denken is echter in de meeste gevallen niet meer correct.
- Kijk of de collega daadwerkelijk naar je luistert. Dat wil zeggen, wanneer je met hem praat, dien je te kijken of hij alleen maar over zichzelf praat. Als hij niet de tijd neemt om naar jou te luisteren, heeft hij waarschijnlijk niet de intentie om echt goed samen te werken.
- Wacht op een verontschuldiging. Iedereen maakt wel eens een fout. Je biedt je een verontschuldigingen aan en gaat verder. Als de collega in kwestie echter nooit excuses lijkt te maken, is dat waarschijnlijk een teken dat de samenwerking met jouw hem eigenlijk niets kan schelen. Hij zou zelfs de situatie achter zich kunnen laten zonder te hoeven toegeven dat hij fout zat.
- Zorg ervoor dat de collega waarde hecht aan jouw tijd. Als de collega bijvoorbeeld voortdurend jullie plannen annuleert, hecht hij geen waarde aan jouw tijd. Iedereen is wel eens genoodzaakt om af te zeggen, maar als die collega dit altijd op het laatste moment doet, kan dit een teken zijn dat hij niet oprecht geïnteresseerd is. Ook als hij voortdurend wil dat jij reeds gemaakte plannen wijzigt, geeft dat aan dat hij geen waarde hecht aan de dingen die voor jou belangrijk zijn.
- Vertel de persoon in kwestie hoe je je voelt. Bedenk vooraf wat je wilt gaan zeggen, en vergeet niet om specifieke voorbeelden aan te halen die jouw vermoedens sterken. Wees niet boos of vijandig. Probeer het gesprek beleefd en rustig te laten verlopen. Vraag hem hoe hij denkt over de situatie. Houd rekening met een boze reactie. Als de persoon in kwestie je daadwerkelijk gebruikt, zal hij dat waarschijnlijk ontkennen en boos worden. Wanneer hij het gevoel heeft dat hij jou niet gebruikt, zal hij hoogstwaarschijnlijk boos worden vanwege de beschuldiging.
- Probeer een eerlijke discussie te hebben over behoeften. Vraag hem wat hij nodig heeft en verwacht bij een samenwerking. Vertel hem wat jij nodig hebt en verwacht bij een samenwerking. Probeer op basis van de gedeelde informatie te kijken hoe jullie verder kunnen gaan en of het nog tot de mogelijkheden behoort om verder samen te werken.
