Vraag je jezelf af waarom het jou steeds overkomt dat steeds een team waar jij lid van bent na enkele maanden strandt? Vind je het moeilijk om te blijven ‘plakken’ na een aantal maanden met elkaar te hebben gewerkt? En heb je de gewoonte om jezelf wat op de achtergrond te plaatsen wanneer het er echt op aan komt? Als je deze vragen met een ‘ja’ beantwoordt, ben je misschien iemand die zichzelf saboteert.
Wat is zelfsabotage?
Sommige mensen willen wel lekker in een team samenwerken maar weten het altijd te verknallen. Bewust of onbewust doen ze dingen die dat samenwerken beschadigen. Zelfsabotage wordt dat genoemd. Door hun gedachten en gedrag dwarsbomen ze hun eigen geluk en welzijn. In samenwerkingen is zelfsabotage het gedrag dat je vertoont wanneer je opzettelijk probeert die samenwerking te verpesten of belemmeren.
Voor sommige mensen is dit gedrag zo normaal geworden dat het moeilijk te herkennen is. Ze weten misschien niet eens dat ze het doen, terwijl ze wel het gevoel hebben dat ze ‘iets’ niet goed doen. Dat is wanneer je gevoel hebt dat jijzelf het enige bent dat tussen jou en het lekker samenwerkende team in staat.
Wat wil jij?
Er is onderzocht wat de redenen kunnen zijn waarom een individueel lid van een team de samenwerking in een team saboteren. In het onderzoek wordt zelfsabotage omschreven als het gebruik van zelfdestructieve acties in de samenwerking die bedoeld zijn om ‘het succes te belemmeren of de inspanning te verminderen om de mislukking te rechtvaardigen’. In andere woorden: de dingen die mensen doen om de samenwerking in een team om zeep te helpen.
Voor het onderzoek beantwoordden zo’n 700 leden van teams een aantal vragen. Hen werd gevraagd waarom ze de samenwerking in die teams saboteren en wat ze doen om te voorkomen dat ze gekwetst worden.
5 redenen voor zelfsabotage
Er zijn verschillende redenen waarom mensen aan zelfsabotage doen. Na een analyse van de antwoorden konden de onderzoekers deze redenen indelen in vijf thema’s.
- Angst: zoals angst om gekwetst te worden, afgewezen of verlaten. Zo heb ik meegemaakt dat een projectleider er alles aan deed om een project te laten mislukken omdat hij angst had voor zijn eigen loopbaan.
- Slecht of negatief zelfbeeld: zoals een minderwaardigheidsgevoel. Bijvoorbeeld het idee dat wij van onz afdeling niet in staat zijn om het nieuwe plan voor de afdeling voor elkaar te krijgen.
- Vertrouwensproblemen: zoals die veroorzaakt door verraad in het verleden. Het aantal keren dat ik gehoord heb van “dat hebben we in het verleden ok al geprobeerd, dat gaat toch niet lukken”.
- Hoge verwachtingen: zoals perfectionistische neigingen en voorbestemde overtuigingen (sprookjesfantasieën). Denk eens aan de opmerking van “dat gaat toch niet werken”.
- Onvoldoende vaardig met samenwerken in teams: zoals onvolwassenheid (geen ervaring met projecten) en onervarenheid (een schoolverlater).
6 technieken om niet gekwetst te worden
Om niet gekwetst te worden houden mensen zich bezig met verschillende destructieve acties. Sommigen negeren hun collega, anderen zeggen dat er niets mis is terwijl dat wel zo is. Met het doel zichzelf te beschermen doen mensen deze dingen om te voorkomen dat ze gekwetst worden.
- Terugtrekken uit het team: zoals fysiek of emotioneel afstand nemen van de leden van het team, emoties niet delen of emotioneel onbereikbaar worden en geen moeite meer doen voor het in stand houden van de samenwerking. Denk aan het teamlid die nooit bij teamvergadering aanwezig is.
- Defensief gedrag: zoals zich (terecht) verontwaardigd en het slachtoffer voelen. Een lid zou een aantal memo’s en presentaties opleveren en dat is niet gebeurd.
- Doen alsof: zoals liegen tegen zichzelf of tegen een teamleden over hun gedachten, gevoelens of de staat van de samenwerking in het team (bijv. “Het gaat prima, of we werken fantastisch samen”).
- Inzetten voor de samenwerking in het team: zoals sterk vasthouden aan bekenden in het team, wanhopig op zoek naar een emotionele band met een of meerde van hen en dan van die steunbetuigingen eisen, proberen teamleden te pleasen en onderhandelen om de connectie te behouden (bijvoorbeeld wat mij gebeurd is dat een manager mij een bepaalde rol in een project aanbood en zo wilde hebben dat ik zijn fouten verzweeg).
- Een teamlid aanvallen: zoals dat teamlid voortdurend bekritiseren of de schuld geven – om zichzelf te beschermen of macht te behouden in het team.
- Aantrekken en afstoten: zoals terugtrekken wanneer een teamlid iets nodig heeft, maar vasthouden wanneer het teamlid je steeds probeert te vermijden.
Hoe je zelfsabotage in relaties kunt verminderen
Waarom mensen de samenwerking in teams om zeep helpen verschilt dus per situatie. Terwijl angst de hoofdzakelijke reden is om zo’n samenwerking te saboteren, is ook vaak een gevolg van een slecht zelfbeeld en vertrouwensproblemen. Hoe je het zelfdestructieve gedrag kunt stoppen of verminderen? Er zijn diverse mogelijkheden.
De eerste optie is het verbeteren van je vaardigheden in het opbouwen en onderhouden van samenwerking. Dat wil zeggen: leren om positieve interacties te hebben, regelmatig toewijding aan je teamleden uiten, open discussies voeren en de taken verdelen.
Wat ook helpt, is het opsporen van terugkerende patronen die zich voordoen in conflicten. Het herkennen van deze patronen is belangrijk omdat veel conflicten in samenwerkingen te maken hebben met persoonlijkheidsverschillen of voorkeuren die niet zullen veranderen.
Ten slotte moeten leden in teams wederzijdse acceptatie leren. Een gezonde samenwerking vereist kwetsbaarheid en de bereidheid om op elkaar te vertrouwen, zelfs als dit af en toe teleurstellend is. Het onderhouden van gelukkige en gezonde samenwerking in teams vereist werk.
Denk aan je doel en doe kleine stapjes tegelijk. Het gaat om die kleine maar positieve stappen. Die lijken misschien niet veel, maar toch maken ze na verloop van tijd een groot verschil in de patronen van interacties en communicatie. En ze voorkomen dat leden in teams onbedoeld een gewaardeerde samenwerking saboteren.”
Bewerking: Michael Slender
