Op papier klinkt het heel eenvoudig en in principe is dat het ook, maar toch hebben veel mensen moeite om écht te veranderen. De meeste mensen zijn bang om afstand te doen van wat vertrouwd is en blijven daarom bij het oude. Of we doen een verwoede poging, omdat de nood zo hoog is, om na een tijdje weer in oude gewoonten te vervallen. Is dit voor jou herkenbaar en lukt het maar niet om te bereiken wat je wilt bereiken, op wat voor vlak dan ook? Lees dan vooral verder om te begrijpen waarom het je niet lukt en wat je kan doen om die verandering wél te realiseren.
Veranderen doet ‘pijn’
Iedereen streeft verandering na. Veranderen is namelijk niets anders dan groeien en over het algemeen streven de meeste mensen naar een vorm van groei in plaats van stilstand. Helaas is groeien vaak oncomfortabel. Het kan letterlijk pijn doen in de zin van fysiek ongemak (denk aan spierpijn na het sporten of het doorkomen van je verstandskiezen). Maar groeien kan ook emotioneel pijn doen, bijvoorbeeld in de vorm van kritiek waardoor je wordt geraakt of angst om het vertrouwde achter je te laten.
Weerstand tegen verandering is een natuurlijke reactie
Het is jammer dat verandering veelal gelijk staat aan struggle. Tegelijkertijd is het ook heel begrijpelijk, omdat we vechten tegen het onbekende. Dat is spannend, soms zelfs doodeng, onzeker. Je herkent dat gevoel ongetwijfeld, want weerstand is een natuurlijke reactie, vanuit het oerbrein. Deze reactie was er ooit om ons te dienen. De hang naar zekerheid beschermde de mens tegen onveilige situaties.
Ralph Waldo Emerson heeft ooit gezegd: “Doe that which you fear to do, and the fear will die”. Het is bewezen, dat een natuurlijke, maar ouderwetse, programmering je in je comfortzone houdt, dat dat niet betekent dat je daaraan toe moet geven. Je hebt altijd een keuze. De keuze om te blijven waar je bent (wat soms een hele goede beslissing is) of om je grenzen te verleggen. Weerstand is in dat laatste geval een goed teken. Weerstand is groei en uiteindelijk levert het je een heleboel voldoening op als je door de gevreesde ‘pijn’ heen bent.
Als groeien zo’n pijn doet, kunnen we het beter wel meteen goed doen. Namelijk door ervoor te zorgen dat niet alleen het proces leuk is, maar ook het resultaat blijvend. De ‘pijn’ is dan niet voor niets geweest.
Waarom het vaak niet lukt om blijvend te veranderen
Veranderen of groeien is pas mogelijk als je bewust bent van je geconditioneerde gedrag. In feite ben jij namelijk niets anders dan het product van ervaringen en programmeringen vanuit het verleden. Je zit vast in bepaalde denk- en gedragspatronen, omdat je die hebt geleerd toen je nog een kind was. Je ouders hebben de toon gezet, maar ook andere rolmodellen kunnen jouw ontwikkeling hebben beïnvloed. Denk aan broertjes, zusjes, andere familieleden, vrienden, leraren of mentoren.
Absolute voorwaarde voor verandering is dat je bewust bent van jopuw eigen karrensporen
Bewustzijn van deze aangeleerde denk- en gedragspatronen is cruciaal om te kunnen veranderen. Pas als je waarnemer wordt van al je conditioneringen, kun je het heft in eigen handen nemen. Bijvoorbeeld door – ongeacht wat anderen daarvan vinden – bewuste keuzes maken. Voordat je van alles probeert te veranderen, is het dus zaak om je huidige gedrag onder de loep te nemen. Om jezelf heel goed te leren kennen. En dat is meteen het probleem. De meeste mensen leven namelijk, zonder dat ze dat weten, op de automatische piloot. Ze kennen zichzelf niet door en door.
Pas als je jezelf doorhebt, als je bewust bent van je geconditioneerde gedrag, kun je in de toekomst voorkomen dat de geschiedenis zich herhaalt. Dat je niet steeds tegen dezelfde dingen aan blijft lopen of in dezelfde vervelende situaties belandt. Zonder bewustzijn is verandering gedoemd te mislukken. Het wordt dus tijd om de vicieuze cirkel te doorbreken en jezelf een hoop energie te besparen.
Wat kun je nu al doen om meer bewustzijn te creëren?
Om bewust te worden van jouw conditionering, kun je het volgende voor jezelf nagaan:
- Wat gebeurt er op het moment dat jij iets wilt veranderen of bereiken?
- Welke belemmerende overtuigingen of angsten komen er bijvoorbeeld naar boven?
- En waar komen die vandaan?
- Is dat wat er vroeger altijd tegen je werd gezegd of waar je bang voor was?
- Wanneer verval jij terug in oude gewoonten en wat gebeurt er dan of juist niet, waardoor je voornemens spaak lopen?
- Kwam de verandering die je voor ogen had bijvoorbeeld wel echt uit jezelf of probeerde je eigenlijk te voldoen aan bepaalde verwachtingen?
