Oogcontact is een ‘normaal’ onderdeel van de non-verbale communicatie. Je maakt er inschattingen mee en doet aannames over hoe iemand is. En dat doe je meerdere keren per dag. Je kijkt weg als je een meningsverschil hebt en maakt langer oogcontact als je interesse hebt in wat iemand te vertellen heeft. Alle gedachten, gevoelens die jij erbij krijgt zijn jouw interpretaties. Wat je hooguit kan doen is onderzoeken of jouw gevoel bij het oogcontact goed is. En dan kom je er soms bedrogen uit.
Mensen zijn slecht in het ontdekken van leugens. Uit onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat mensen slechts 54% van de tijd een leugen kunnen ontdekken – een percentage dat nauwelijks afwijkt van een gok tussen kop of munt. Terwijl liegen menselijk gedrag is waar iedereen zich schuldig aan maakt, zijn we dus allemaal behoorlijk slechte leugendetectors.
Liegen laat zich moeilijk onderscheiden van eerlijk gedrag. Hoewel we denken dat een korte blik naar links zou kunnen duiden op een leugen, is er geen duidelijk teken – zoals de neus van Pinoccio – die verraadt dat iemand liegt. En om het nog moeilijker te maken om een leugen te ontdekken, zijn er mensen bij wie je interne leugendetector nog slechter werkt: je partner.
Uit jarenlang onderzoek blijkt dat het lastig is om te zien of een vreemde tegen je liegt. Maar ook dat het nog moeilijker is om te weten dat je partner tegen je liegt. Sterker nog, er zijn veel redenen waarom mensen niet kunnen zien of hun geliefde aan het liegen is.
Hier zes aanwijzingen om bij jezelf na te gaan hoe goed je bent in het onderscheiden van een leugentje. Het maakt niet uit of het je liefdespartner is of je partner in business of die hele goede collega. Er is sprake van een relatie waar sprake is van een een goede band tussen de mensen.
1. Je bent goed van vertrouwen
Als mensen geven we anderen graag het voordeel van de twijfel. In onderzoeken waarin mensen wordt verteld dat ze 50% leugens en 50% waarheden zullen zien, beoordelen ze meer dan de helft als ‘waarheid’ en dus minder dan de helft als ‘leugen’. Deze vooringenomenheid in vertrouwen is bij de meeste mensen nog sterker bij mensen van wie ze houden. Je partner is niet voor niets je partner. Het is iemand die je vertrouwt en daarom geef je je geliefde nóg eerder het voordeel van de twijfel dan anderen.
2. Je wilt geen grens overschrijden
Iemand betichten van een leugen is geen fijne taak: het is ongemakkelijk. En als je het niet 100% zeker weet, dan is het ook nog eens beledigend. Wil je je verdenkingen daadwerkelijk uitspreken met het risico dat je partner het als een regelrechte belediging ziet? De kans is groot dat deze risico’s je ervan weerhouden om je uit te spreken. En zonder erover te beginnen, is het nog moeilijker om de leugen te bevestigen.
3. Je vertrouwt te veel op onnauwkeurige signalen
Het eerder bedoelde onderzoek toont aan dat mensen de neiging hebben om te vertrouwen op de bekende ‘signalen’ die kunnen duiden op een leugen. Hij noemt bijvoorbeeld het signaal dat een leugenaar niet in staat is om je in de ogen aan te kijken. Maar uit het onderzoek blijkt dat mensen juist meer oogcontact maken wanneer ze liegen dan wanneer ze de waarheid spreken. Want leugenaars weten dat een gebrek aan oogcontact een signaal van liegen is.
4. Je wilt minder graag de waarheid weten
Een andere reden waarom het moeilijk is om een leugen te ontdekken is een verschil in motivatie. Als je geen verdenkingen hebt, heb je geen motivatie om de onderste steen boven te krijgen. Waarom zou je ook doorvragen als een detective wanneer er geen vermoedens zijn? Tegelijkertijd doet een liegende partner er wél alles aan om de waarheid te verbergen.
5. Je bent er minder goed in
Liegen is een vaardigheid. En zoals altijd het geval is met vaardigheden, word je er beter in naarmate je het vaker doet. Een partner die geregeld liegt heeft het voordeel, omdat je de detectie van leugens nu eenmaal moeilijk kunt trainen. Dit verschil is vaardigheid is een reden waarom de leugens van een partner zo moeilijk te herkennen zijn.
Uit het onderzoek blijkt dat er voldoende bewijs is dat zelfs mensen die zijn getraind om leugens op te sporen, er niet zo heel veel beter in worden. Goede leugenaars daarentegen worden wel steeds beter in liegen.
6. Je bent bang voor de gevolgen
Wat denk je dat er gebeurt als je je partner confronteert met je verdenkingen? Het is nooit eenvoudig om iemand te confronteren, laat staan je partner. Deze kan boos worden, want hoe durf je dat te zeggen, of het kan een obstakel gaan vormen in de relatie. Dankzij deze potentiële gevolgen kiezen velen ervoor om hun kop in het zand te steken. Doen alsof de leugen nooit heeft plaatsgevonden is voor sommigen een comfortabeler alternatief op de waarheid.
Terwijl de meeste mensen zich richten op de non-verbale signalen om een leugen te ontdekken, zijn er wellicht betere indicatoren die duiden op een leugen. Hoe aannemelijk is het verhaal van je partner? Is het logisch of onmogelijk? Volgens onderzoek zijn het juist deze verbale signalen die het meest nauwkeurig zijn.
Het onmisbare element in de relatie tussen mensen in een team. Ik heb het over oogcontact. Stel je voor, jij presenteert een presentatie die je samen met twee andere collega’s hebt gemaakt. Je doet dat voor een team van andere collega’s. Tijdens de presentatie zie je de blikken van jou collega’s elkaar kruisen en je ziet ze meewarig lachen.
Het is alsof de tijd stilstaat: de omgeving kleurt grijs en alles en iedereen beweegt in slow-motion om die twee heen. Het is een tijdelijke connectie van twee zielen. Je weet dat de een naar de ander kijkt en die ander weet dat ook van die ene.
Samengevat: ja, je kan bedonderd worden. Dat gebeurt, slik en NEXT, ga verder met jouw leven.
